صفحه اصلی آرشیو مرام‌نامه پیوندها تماس با ما
یکشنبه ۳ اردیبهشت ۱۳۹۶ | الأحد 25 رجب 1438 | Sunday, 23 Apr 2017
فرهنگی سیاسی بین‌الملل اجتماعی طنز حوزه و دانشگاه فضای مجازی چندرسانه‌ای کتابخانه جزوات مصاحبه پیشخوان یادداشت چهره‌ها پرونده‌ها
ارسال مطلب
جمعه ۱۰ آذر ۹۱ | ۱۲:۱۰

محمدعلی مجاهدی؛ شاعری با شکوه شعر آیینی
اشعار محمد علی مجاهدی از بهترین نمونه‌های شعر آیینی‌اند و در سرودن اکثر آن‌ها شکوه و عظمت اهل‌البیت مد نظر بوده است. مجاهدی از مرثیه گویی مدام می‌گریزد و عزت و حماسه پررنگ‌ترین نقش را در اشعارش دارند.

تریبون مستضعفین- محمد غفاری

شعر فارسی همواره در بیان عقاید و اندیشه‌های متعالی پیشقدم بوده و شاعران زیادی در طول تاریخ شعر را ابزار انتقال مفاهیم و وقایع اعتقادی تاریخی خود قرار داده و از آن بهره‌ی بسیار برده‌اند. بدون شک عاشورا از مهمترین اتفاقات تاریخ اسلام می‌باشد و تا همیشه جاودان خواهد ماند؛ شعر نیز ـبا توجه به ظرفیت خودـ می‌تواند در بیان این واقعه و زنده‌ نگاه داشتن آن نقش پررنگی داشته باشد. از سده‌ی سوم هـ.ق شاعران پارسی‌گوی برای حضرت سیدالشهدا (ع) طبع‌آزمایی کرده و به مدح و مراثی ایشان پرداخته‌اند و تا امروز این سعادت برای شاعران ادامه دارد؛ از کسانی که برای شناساندن و معرفی شعر عاشورایی -‌در کل شعر آیینی‌ـ و همچنین پیشرفت آن تلاش‌های گسترده‌ای داشته، استاد محمد علی مجاهدی است.

محمد علی مجاهدی در دومین روز از سال 1323 در شهر مقدس قم متولد شد. پدرش آیت الله میرزا محمد مجاهدی تبریزی از عالمان و عارفان برجسته بود. محمد علی پس از پشت سر گذاشتن تحصیلات مقدماتی وارد مدرسه عالی حقوق قضایی قم شد و موفق به دریافت مدرک کارشناسی حقوق قضا شد پس از آن به تحصیلات حوزوی پرداخت. در همین ایام به استخدام آموزش و پرورش نیز درآمد و مشغول تدریس شد. مجاهدی از سال‌های جوانی‌ فعالیت شعری را با تخلص شمس‌الدین آغاز کرد و از همان ابتدا درون مایه‌ی اشعارش مدح و منقبت اهل بیت عصمت و طهارت بود؛ پس از آن به پیشنهاد عارف واصل شیخ جعفر مجتهدی تخلص “پروانه” را برگزید. با گسترش فعالیت‌هایش در عرصه‌ی شعر به تحقیق و پژوهش در آثار شاعاران گذشته مشغول شد و در این راه توفیقاتی به دست آورد. در واقع فعالیت‌‌های ادبی ایشان از چند جهت قابل بررسی می‌باشد.

محمد علی مجاهدی از نخستین افرادی بود که به تحقیق و بررسی در شعر شیعی پرداخت و نظریات و مستندات بسیاری را به جامعه‌ی ادبی معرفی کرد. حتی واژه‌ی «شعر آیینی» از پیشنهادات ایشان می‌باشد که امروزه در سطح جامعه بسیار فراگیر شده است. مجاهدی در تعیین قلمروی شعر آیینی معتقد است که از اشعار توحیدی و مناجاتی گرفته تا پندیات و اشعار اخلاقی به همراه اشعاری که در مدح و مراثی ذوات مقدس معصومین علیهم السلام می‌باشد، گستره‌ی شعر آیینی را تشکیل می‌دهند. کتاب «شکوه شعر عاشورا در زبان فارسی» مجموعه‌ای از تحقیقات و نظریات مجاهدی پیرامون شعر عاشورایی است و در آن تاریخ شعر عاشورایی، شاعران این حوزه، تفکیک و تفسیر موضوعی اشعار عاشورایی و… بیان شده است. مجموعه دیگری که مجاهدی در آن به بررسی شعر عاشورایی پرداخته است، «کاروان شعر عاشورایی» است؛ کتابی که در آن زندگی‌نامه و شعر شاعران عاشورایی از سده‌ی سوم هجری تا کنون آورده شده است. دیگر اثر تحقیقی مجاهدی «سیری در قلمرو شعر نبوی» است که اشعاری که به ستایش و مدح رسول‌الله (ص) پرداخته‌اند، در آن مورد بررسی قرار گرفته است.

اشعار محمد علی مجاهدی از بهترین نمونه‌های شعر آیینی‌اند و در سرودن اکثر آن‌ها شکوه و عظمت اهل‌البیت مد نظر بوده است. مجاهدی از مرثیه گویی مدام می‌گریزد و عزت و حماسه پررنگ‌ترین نقش را در اشعارش دارند.
تو مرگ را به سخره گرفتی کجا رواست
تا نام تو خلاصه شود در عزا فقط؟
خون بود و داغ بود و عطش بود و ناله بود
اما نبود این همه ماجرا فقط…
و یا:
همین پیام سواران ظهر عاشوراست
که: مرگ شایدمان گر پیاده باید مرد
پیام سرخ شهیدان کربلا این است
که: در مصاف ستم ایستاده باید مرد!

نکات عرفانی در اشعار مجاهدی موج می‌زند و بی‌گمان این نوع نگاه را همنشینی با بزرگان و عارفانی چون شیخ جعفر مجتهدی و آیت الله کشمیری به او هدیه داده است. شاید اوج حضور عرفان در اشعار وی به ترجیع بندی علوی‌ بازگردد که در 14 بند به مدح و ستایش امیرالمونین علی(ع) پرداحته است. بیت ترجیع این چهارده بند

که: علی دست قادر ازلی است
رشته‌ی ماسوا به دست علی است
می‌باشد. و البته در اشعار بسیار دیگری این نگرش عرفانی به چشم می‌خورد. همچون مثنوی‌ای که در استقبال از عمان سامانی سروده است:
جبرئیل آورد پیغامی ز دوست
تا به او گوید که حق مشتاق اوست
گفت با خود: این حریم کبریاست!
پس حسینی را که می‌جویم کجاست!؟
پاسخ آمد کاین گرانجانی ز چیست؟
دیده وا کن تا ببینی دوست کیست؟
نیست اینجا فرق بین ما و او
نک بیا پیغام ما با ما بگو!

زبان اشعار مجاهدی زبانی نو و پویا است؛ به گونه‌ای که شعرهایش منحصر به زمان خاصی نیست و همه‌ی نسل‌ها با آن می‌توانند رابطه برقرار کنند. این پویایی در مضمون اشعار او نیز به خوبی مشهود است. اشعار آزاد مجاهدی بسیار زیبا و دلنشین است:
یک دم نشود آینه از روی تو غافل
ترسم که به حسن تو نظر داشته باشد
بگذار به یکتایی خود شهره بماند
حیف است ز یوسف که پسر داشته باشد
و
هوای چشم تو ابری، فضای چشم تو سبز
خوش است آب و هوای شمالی چشمت
نهان نمی‌کنم از تو هنوز هم پیداست
.کنار پنجره‌ها جای خالی چشمت

غزل، قصیده، مثنوی، ترکیب بند، ترجیع بند، چهارپاره، رباعی و… قالب‌هایی است که استاد مجاهدی در آن‌ها طبع آزمایی کرده است و در هر کدان از آن‌ها آثار درخشانی از خود به جای گذاشته است. «سيری در ملكوت»، «يک صحرا جنون»، «فغان دل»، «يک قطره از دريا»، «در انتظار موعود»، «گريه اشک»، «بر بال سبز قنوت»، «دريای شعله‌ور»، «ياس كبود»، «خوشه‌های طلايي»، «تذكره سخنوران قم»، «در محضر لاهوتیان»، «تذکره‌ی علمای شاعر»، «تصحیح دیوان عمان سامانی و وحدت کرمانشاهی»، «تصحیح و تطبیق دیوان شرر بیگدلی»، «سیمای مهدی موعود در آیینه شعر فارسی»، «یک بعل غزل»، «آسمانی‌ها»، «ایستاده باید مرد»، «شکوه تماشایی»، «ما هر چه داشتیم به پای تو ریختیم» و «آینه‌های سفالی» بخشی از کتاب‌های چاپ شده از ایشان می‌باشد.

دلی که خانه مولا شود حرم گردد
کز احترام علی کعبه محترم گردد
من از شکستن دیوار کعبه دانستم
که هر کجا که علی پا نهد حرم گردد
هنوز روز خوش دشمن است تا آن روز
که ذوالفقار زبان علی دو دم گردد
دلی که جام بلا را کشیده تا خط جور
چه احتیاج که دنبال جام جم گردد
قبول خاطر خون خدا شدن شرط است
نه هر که مرثیه‌ای ساخت محتشم گردد
عزای ماست که هر سال می‌شود تکرار
وگرنه حیف محرم که خرج غم گردد
نه هر که کشته شود می‌توان شهیدش گفت
نه هر سری که به نی می‌رود علم گردد
حدیث عشق و وفا ناسروده می ماند
مگر که دست علمدار ما قلم گردد

پربازدیدترین‌ها

Sorry. No data so far.

نظرسنجی

برای براندازی آل سعود کدام اقدام مفیدتر است

نمایش نتایج

Loading ... Loading ...
تازه‌ترین اخبار
اخبار بیشتر
پربحث‌ترین‌ها

Sorry. No data so far.



آرشیو