سینماگرانی ضد سیستم در سینمای جهان به خصوص سینمای آمریکا که بخش عمده تولیدات را به خود اختصاص داده اند،همواره حضور داشته که این حضور گاه پررنگ و گاه بسیار کمرنگ شده اما هیچگاه از بین نمی روند.

سینماگران فوق در دهه ۱۹۷۰ میلادی که آمریکا به شدت درگیر جنگ ویتنام بود در ساخته های خود همواره این جنگ تاسف بار را محکوم کرده و سیاست های دولت وقت را به چالشی جدی فراخوانده اند.

سیدنی لومت که روز گذشته خبر درگذشتش در ۸۶ سالگی بسیاری از دوستداران سینما را متاثر کرد،یکی از پیشگامان این رویکرد در سال های یاد شده بود. لومت با فیلم هایی چون بعداز ظهر سگی و سرپیکو کاملا سیستم ایالات متحده را به چالش کشاند.

وی در فیلم های یاد شده همواره دست روی نقاط ضعف گذاشته و مصایب آدم های درگیر سیاست های عجیب و غریب کشور یاد شده را به تصویر کشیده است.در سرپیکو پلیسی شرافتمند و درستکار با مشکل رشوه خواری گسترده همکارانش در رابطه با قاچاق مواد مخدر روبه رو شده و یک تنه برای اصلاح سیستم فاسد پلیس دست به اقدامی انتحاری می زند.

لومت در این فیلم تاکید زیادی روی حفره های موجود در ساختار پلیس آمریکا کرده و ضغف های درونی اش را به تصویر کشیده بی آنکه به اغراق روی آورد.فیلم به واسطه فیلمنامه قوی و بازی فوق العاده آل پاچینو توانست نظر تماشاگر را به خود جلب کرده و در محافل سیاسی نیز جنجالی جلوه کند.
در بعد از ظهر سگی نیز مشکلات مالی طبقه متوسط ایالات متحده از طریق شخصیت سانی مورد نقد قرار گرفته و دزدی از بانک توسط وی را زنگ خطری جدی برای دولت به حساب آورده است. نکته دیگر اینکه او در فیلم هایش به نقش برجسته رسانه اشاره کرده و روی ابعاد گوناگون آن تاکید ورزیده است.در فیلم یاد شده نیز با ورود خبرنگاران تلویزیونی به ماجرا،سانی و رفقایش به قهرمان هایی محبوب تبدیل شده و داستان اساسا شکل دیگری به خود می گیرد!.

در بعد از ظهر سگی نیز تلخی غریبی بر کار حاکم بوده که تا مدتها اثرش روی روح و روان مخاطب باقی می ماند.در این مسیر بازی تماشایی پاچینو در کنار جان کازال نیز این تاثیرگذاری را دو چندان کرده است.

لومت در فیلم شبکه رسانه با نفوذی همچون تلویزیون را به چالش کشیده و به نقد ساختاری آن پرداخته است که از این منظر هنوز هم تازگی و طراوت خود را از دست نداده است.لومت سی و پنج سال پیش گوینده اخبار یکی از شبکه های مشهور آمریکایی که به بن بست کاری رسیده را بهانه ای برای عصیان خود علیه رسانه قرار داده و قهرمان مجنون خود را به خودکشی جلوی دوربین های زنده تلویزیونی وامی دارد.بازی تاثیر گذار پیتر فینچ که اسکار بهترین بازیگری را برایش به ارمغان آورد از نقاط قوت فیلمی است که ستاره اول و آخرش کسی جز سیدنی لومت نیست.

این کارگردان منتقد نظام حاکم آمریکا در تمامی سال های اخیر به واسطه کهولت سن و بیماری درحالی از جریان روز سینمای جهان دور شده بود که موضوع جنگ رسانه ای بسیار بیشتر از دهه ۱۹۷۰ مطرح شده و اهمیت فوق العاده ای یافته است. وی در سال های اخیر تنها به ساخت فیلم قبل از آنکه شیطان بداند مرده ای، مبادرت ورزید که مورد توجه سینمادوستان نیز قرار گرفت.

سیدنی لومت ۲۵ ژوئن ۱۹۲۴ در فیلادلفیا به دنیا آمد. وی در دوران زندگی هنری‌اش بیش از ۵۰ فیلم ساخته‌است و از برجسته‌ترین آنها می‌توان به ۱۲ مرد خشمگین (۱۹۵۷)، بعد از ظهر سگی (۱۹۵۷)، شبکه (۱۹۷۶) و حکم (۱۹۸۳۲) اشاره کرد که برای لومت ۴ نامزدی اسکار بهترین کارگردانی را به همراه داشته‌اند. این کارگردان روز گذشته در سن ۸۶ سالگی به دلیل ابتلا به سرطان لنف در خانه اش درگذشت.

منبع: ایرنا