عبدالحسین علی مددی (مدیر اجرایی شرکت پژوهشگران خبره پارس) – انتخابات دهم ریاست جمهوری از جهات بسیاری منحصر بهفرد بود. از ترکیب کاندیداها گرفته تا نحوه تبلیغات و مشارکت در انتخابات و نهایتاً حوادث پیش آمده پس از انتخابات. حضور نامزدهایی که سالها از عرصه سیاست به دور بودند، الگوهای جدید تبلیغاتی علیالخصوص در عرصه تبلیغات میدانی و خیابانی، حضور بیسابقه مردم پای صندوق های رای انتخابات ریاست جمهوری و در نهایت حوادث پیش آمده پس از انتخابات را می توان برخی از عناصر متمایز کننده این دوره از انتخابات به شمار آورد. بر اساس قانون، زمان تبلیغات انتخاباتی ۳۰ روز است و بالتبع تجربه اثبات نموده که با کم بودن این زمان، فضای دوران تبلیغات انتخاباتی تبدیل به فضای غلبه احساسات میشود. در این فضا شایعات و شعارها کارکرد بیشتری نسبت به منطق، اخبار و آمار دارند. در انتخابات دهم ریاست جمهوری فضا بیش از این مغشوش بود؛ چرا که حتی اطلاعات و آمار رسمی کشور نیز مورد خدشه و اتهام عدم صحت قرار گرفتند. در این فضای مه آلود که آمار رسمی با یک جمله «دروغ است» مورد خدشه واقع می شدند، دیگر تکلیف آمار غیررسمی و نتایج پیمایشها نیز چندان روشن نبود. اما اکنون بعد از گذشت یک سال از انتخابات و دور شدن از فضای تبلیغات و منطقی شدن فضای بحث درباره انتخابات، می توان مطالبی را بیان نمود که اگر در ایام انتخابات دیده می شدند، می توانست جهت جریانات پس از انتخابات را تغییر دهد. در این نوشتار تلاش داریم تا به گوشهای از این مطالب که اگر در زمان خود درست دیده می شدند، قطعاً راهبردی و راهگشا بودند، اشاره نماییم.

انتخابات دهم و نظرسنجی

در سال های اخیر استناد به نتایج نظرسنجی ها رشد فزاینده ای داشته است و در ایام انتخابات – شوراها، مجلس و ریاست جمهوری – بازار نظرسنجیها داغ می شود و از آنجا که این مقوله تاثیر زیادی در اقناع افراد دارد، لذا برخی ستادها و وابستگان سیاسی به یک جریان خاص با ترفندهایی که در ادبیات ژورنالیستی به «نظرسازی» مشهور شده، تلاش دارند تا حزب و جناح خود را در عرصه انتخابات پیشرو جلوه دهند و از این باب به افزایش آرای جناح مطلوب خود کمک کنند. انتخابات ریاست جمهوری دهم نیز از این قاعده مستثنی نبود و فعالیت هایی اینچنینی از جانب برخی جریان ها صورت پذیرفت.

در مقابل، دانشگاهیان تصمیم سازان و مسؤلین کشورمان به دلیل آنچه میگویند که ویژگیهای سیاسی، اجتماعی و فرهنگی کشور برای انجام نظرسنجیهای قابل اتکا مناسب نمی باشد، کمتر به نتایج نظرسنجی ها تکیه می کنند؛ اما نتایج نظرسنجی های موسسات معتبر داخلی و خارجی نشان داده است که نه تنها در ایران، نظرسنجی قابل انجام است؛ بلکه اگر توسط متخصصین صورت گیرد و سوگیری های طراحی پرسشنامه، نمونهگیری، نمونه یابی و تحلیل داده ها از آن حذف گردد، نظرسنجی، قابلیت پیش بینی وقایع را دارد. اکنون که حدود یک سال از انتخابات ۲۲ خرداد ۸۸ گذشته است، وقتی نتایج نظرسنجی های انجام شده توسط برخی موسسات معتبر داخلی اعم از دولتی و خصوصی و همچنین موسسات معتبر خارجی را مرور می کنیم، می بینیم که با ضریب خطای معمول و معقول، نتایج این انتخابات را به درستی پیش بینی نموده بودند. از آنجا که نتایج نظرسنجیهای داخلی انجام گرفته در حوزه مسائل سیاسی عموماً جزو اطلاعات طبقه بندی شده محسوب می گردند و در دسترس عموم نیستند، اما موسسات خارجی این محدودیت را ندارند و نتایج خود را به صورت عمومی منتشر می کنند و همچنین به علت دوری از شبهه وابستگی به نتایج جریان یا جناحی خاص، در این نوشتار به بررسی نتایج نظرسنجی های صورت گرفته از سوی موسسات معتبر بینالمللی خارجی در ایام انتخابات در ایران می پردازیم. هدف اصلی و اولیه ما در این جا این است که ببینیم آیا اطلاعات موجود موید فرضیههای مطروحه پیرامون تقلب در انتخابات میباشد یا خیر؟ اگر بحث تقلب در انتخابات را وارد بدانیم قطعاً نتیجه منطقی این گزاره این است که آرا دستکاری شده و فرد دیگری؛ جایگزین برنده انتخابات شده است. بنابراین انتخابات آزاد و عادلانه نبوده است و فرد اعلام شده و دولتش مشروع نیستند و اعتمادی به نهادهای برگزار کننده انتخابات نیست. در این نوشتار ما سه فرضیه را مطرح می کنیم و قصد داریم بر اساس نتایج نظرسنجی های موجود این ۳ فرضیه را با پاسخهای علمی و مستدل رد یا اثبات نماییم :

۱- فرضیه اول: احمدی نژاد برنده انتخابات بیست و دوم خرداد نبوده است.

۲- فرضیه دوم: انتخابات آزاد و عادلانه نبوده است.

۳- فرضیه سوم: مردم ایران دولت دهم را نامشروع می دانند.

نظرسنجی های خارجی صورت گرفته

۳ نظرسنجی مهم در ایام انتخابات دهم ریاست جمهوری توسط موسسات خارجی در ایران و درباره موضوع انتخابات صورت گرفته است. این نظرسنجی ها توسط سه موسسه فردای بدون ترور آمریکا ، پیپا آمریکا و گلوب اسکن کانادا صورت گرفته است. بر اساس متدولوژی اعلام شده هر سه نظرسنجی با روش تلفنی انجام گرفته است. مشخصات کامل نظرسنجی های صورت گرفته توسط هم این موسسات مطابق جدول زیر است:

یکی از نظرسنجی مورد نظر ما ۳هفته پیش از برگزاری انتخابات در ایران صورت گرفته و دو نظرسنجی دیگر یکی با فاصله یک هفته و دیگری با فاصله دو و نیم ماه پس از انتخابات. حال با تکیه بر نتایج این نظرسنجی ها وارد مبحث اصلی می شویم. قابل ذکر است که نتایج کلیه این نظرسنجی ها در سایت الکترونیکی این موسسات موجود است و در سایت افکار عمومی جهان کلیه اطلاعات با منبع آورده شده است.

۱-فرضیه اول : احمدی نژاد برنده انتخابات بیست و دوم خرداد نبوده است.

مشارکت ۸۶ درصدی واجدین شرایط در انتخابات ریاست جمهوری و نتایج نهایی اعلام شده از سوی وزارت کشور، حاکی از آن بود که رئیس جمهور وقت در انتخابات ۲۲ خرداد بیشترین رای را به خود اختصاص داده است و برای دومین بار بر کرسی ریاست جمهوری تکیه خواهد زد. نتایج نشان داد که آقای احمدی نژاد ۶۳ درصد آرا، آقای موسوی ۳۴ درصد آرا، آقای رضائی ۲ درصد آرا و آقای کروبی حدود ۱ درصد آرا را به خود اختصاص داده اند. اما این نتایج با اعتراض برخی مردم در در داخل و خارج مواجه شد که بیشتر اعتراض ها در پایتخت به وقوع پیوست.

اما نتایج حاصل از نظرسنجی ها و پیش بینی های آماری و علمی آنها نیز نتایج اعلام شده وزارت کشور را تایید می نمود. برای رد یا اثبات فرضیه اول باید پاسخ سئوالات زیر مشخص گردد تا ببینیم آیا جهشی در آرا رخ داده است که به عنوان تقلب گسترده در انتخابات از آن یاد شود:

- قبل از انتخابات چند درصد قصد رای دادن داشتند؟

- در انتخابات چند درصد مشارکت کردند؟

- قبل از انتخابات ایرانی ها قصد داشتند به کدام نامزد انتخاباتی رای دهند؟

- ایرانی ها پس از انتخابات اعلام می کردند که به چه کسی رای داده اند؟

- آیا مردم به نتایج اعلام شده توسط وزارت کشور اطمینان دارند و یا اینکه فکر می کنند در انتخابات تقلب رخ داده است؟

۱-۱-مشارکت در انتخابات

در نظرسنجی موسسه فردای بدون ترور ۸۹درصد شرکت کنندگان بیان داشته اند که در انتخابات ریاست جمهوری پیش رو شرکت خواهند نمود و تنها ۷ درصد اعلام داشته اند در این انتخابات شرکت نخواهند کرد. ۴ درصد نیز به این سئوال پاسخی نداده اند و یا گفته‌اند نمی دانم.

در نظرسنجی موسسه گلوب‌اسکن هم که یک هفته پس از انتخابات انجام شده است، وقتی از مردم پرسیده شده است که آیا در انتخابات ریاست جمهوری رای دادید یا خیر؟ ۸۶ درصد اعلام کرده اند که در انتخابات شرکت کرده اند و ۱۱ درصد گفته‌اند که در انتخابات شرکت نکرده اند. ۳ درصد نیز به این سئوال پاسخی نداده اند.

اما در نظرسنجی پیپا که دو و نیم ماه پس از انتخابات برگزار گردیده بود ۸۷ درصد اعلام نموده اند.

در انتخابات ریاست جمهوری شرکت نمودند و ۱۲ درصد گفته اند شرکت نکرده اند. یک درصد نیز از پاسخ به این سئوال امتناع ورزیده اند.

بنابراین به لحاظ آماری میزان مشارکت چه پیش از انتخابات و چه پس از آن تغییر چشمگیری نداشته است و کلیه نتایج در محدوده ضریب خطای تحقیق می‌باشد و با واقعیت اعلام شده از جانب وزارت کشور که رقمی نزدیک به ۸۶ درصد مشارکت را بیان می‌داشت همخوانی کامل دارد.

۱-۲- کاندیدای مورد نظر

درباره اینکه مردم به چه کسی در انتخابات رای خواهند داد یا رای داده اند در هر سه نظرسنجی مذکور به صراحت سئوالاتی از مردم کشورمان پرسیده شده است.

در نظرسنجی فردای بدون ترور وقتی از مصاحبه شوندگان خواسته شده است که بگویند «اگر انتخابات ریاست جمهوری همین امروز برگزار گردد، شما به چه کسی رای خواهید داد؟» ۳۴ درصد گفته اند به محمود احمدی نژاد، ۱۴ درصد به میرحسین موسوی، ۲ درصد به مهدی کروبی و یک درصد به محسن رضایی رای خواهند داد. ۱۵ درصد از پاسخ دادن به این سئوال امتناع نموده اند و ۲۷ درصد نیز گفته اند نمی دانم. با تکیه به نتایج این نظرسنجی، کارشناسان روزنامه واشنگتن پست ۲ هفته قبل از انتخابات، با انتشار مقاله ای در این روزنامه اعلام کردند که محمود احمدی نژاد در رقابت با موسوی به نسبت ۲ به ۱ برنده انتخابات پیش رو در ایران خواهد بود. در نظرسنجی موسسه گلوب‌اسکن هم در پاسخ به این سئوال که در انتخابات ریاست جمهوری به چه کسی رای دادید، ۵۶‌درصد اعلام کرده اند که به احمدی نژاد، ۳۲ درصد به موسوی، ۲ درصد رضایی و صفر درصد به کروبی رای داده اند. ۱۰ درصد نیز از پاسخ به این سئوال امتناع نموده اند. همچنین در نظرسنجی پیپا نیز ۵۵ درصد اعلام کرده‌اند به احمدی نژاد و ۱۴ درصد گفته‌اند به موسوی رای داده‌اند. ۳ درصد اظهار داشته‌اند به رضایی و ۱ درصد ابراز کرده‌اند که به کروبی رای داده‌اند. ۲۴ درصد پاسخ دهندگان هم به دلایلی مختلف به این سئوال پاسخ نداده اند و ۳ درصد نیز در پاسخ به این سئوال گفته‌اند «نمی‌دانم».

برخی تحلیل‌گران خارجی شبهه‌ای به نتایج این سئوال وارد نموده اند و با استفاده از آن قصد داشتند کل نتایج این نظرسنجی‌ها را زیر سئوال ببرند و آن را فاقد ارزش اعلام کنند. شبهه وارده این بود که چون نرخ بی پاسخی در این سئوال بالا است، بنابراین مردم از اظهار نظر به خاطر شرایط ایران می ترسند و پاسخ ها دارای سوگیری است و قابل اتکا نیست.

اما پاسخ این شبهه را به دو صورت می توان داد. در نظرسنجی موسسه فردای بدون ترور قبل از انتخابات دقیقا همین سئوال پرسیده شده بود و نرخ بی پاسخی نیز در همین سطح و حتی بیشتر نیز بود. در نتایج تحقیق مذکور ۱۵ درصد در پاسخ گفته بودند «نمی دانم» و ۲۷ درصد پاسخی به این سئوال نداده بودند. آیا قبل از انتخابات شرایط به گونه ای بود که مردم در دادن پاسخ به سئوالات تحفظ داشته باشند؟ نرخ بی پاسخی نظرسنجی پس از انتخابات ۱۵ درصد پایین تر از نظرسنجی انجام شده پیش از انتخابات است. بنابراین حوادث پیش آمده پس از انتخابات تاثیری بر مردم در سوگیری بی پاسخی نداشته است. می‌توان این نرخ بی پاسخی را اینگونه تحلیل کرد که در ایران مردم مایل به افشای رای خود – حتی اگر کاندیدای آنها برنده شده باشد، چنانچه در مورد احمدی نژاد این مورد به وضوح قابل مشاهده است – نیستند و بالا بودن نرخ بی پاسخی به این دلیل است و نه ترس از شرایط. چرا که در همین نظرسنجی درباره نهادهای حکومتی نظیر شورای نگهبان و رهبری نیز سئوالاتی پرسیده شده است که نرخ بی پاسخی در آنها کمتر از این سئوال است و اگر قرار بر ترس یا تحفظی باشد در این سئوالات حساس باید نمود بیشتری پیدا کند. این نکته نیز قابل ذکر است که عموماً در نظرسنجی‌های انتخاباتی که در کشورهای غربی انجام می گیرد، پس از انتخابات درصد بیشتری از میزان آرا اخذ شده اعلام می کنند که به کاندیدای برنده رای داده اند که این اصل نیز در ایران رد شده است و نتایج به وضوح بیانگر این موضوع است که حتی تمام افرادی که به برنده انتخابات رای داده اند مایل به افشای نام کاندیدای مورد نظر خود نبوده اند.

بنابراین می توان به وضوح دید که میزان آرای احمدی نژاد در هر سه دوره نظرسنجی از دیگر کاندیداها با اختلاف فاحشی پیش بوده است و این فرضیه که در آرای یک کاندیدا جابجایی صورت گرفته باشد مغایر با داده های موجود در این نظرسنجی‌ها است.

۱-۳- اعتماد به نتایج اعلام شده

اما درباره میزان اعتماد به نتایج اعلام شده انتخابات، این سئوال در نظرسنجی موسسه پیپا که حدود ۷۵ روز بعد از برگزاری انتخابات برگزار شد از مردم پرسیده شده است. جالب بود که در پاسخ به این سئوال که تا چه میزان به نتایج اعلام شده انتخابات اعتماد دارید، اکثریت چشمگیری (۸۳ درصد ) اعلام داشتند که به این نتایج بسیار (۶۲ درصد) و یا تاحدی (۲۱ درصد) اعتماد دارند. تنها ۱۳ درصد گفته اند که به نتایج چندان (۶ درصد) و یا اصلاً (۷ درصد) به نتایج انتخابات اعتماد ندارند. ۵ درصد نیز این سئوال را بی پاسخ گذاشته اند.

بنابراین نتایج رسمی اعلام شده، در اوج اعتراضات به نتایج انتخابات توسط عده ای، توسط اکثریت چشمگیر مردم مورد تایید قرار گرفته است.

با جمع بندی مطالب بیان شده درباره ۵ سئوال مطرح شده برای اثبات یا رد فرضیه اول و مستندات مطروحه می توان بیان داشت که میزان مشارکت در انتخابات و سهم هر کاندیدا از آرا در نظرسنجی ها با نتایج اعلام شده توسط وزارت کشور همخوانی داشته است و اینکه اکثریت مردم به نتایج اعلام شده توسط وزارت کشور اعتماد داشته اند. لذا بنا بر دلایل و مستندات موجود در این باره فرضیه اول مبنی بر اینکه محمود احمدی نژاد برنده انتخابات ۲۲ خرداد نبوده است رد می شود.

۲- فرضیه دوم : انتخابات آزاد و عادلانه نبوده است

برای رد یا اثبات این فرضیه نیز باید به صورت اصولی نظام انتخاباتی ایران از نگاه افکار عمومی بررسی شود و به طور خاص انتخابات ریاست جمهوری مورد بررسی و مداقه قرار گیرد. لذا باید به ۳ سئوال زیر در راستای این فرضیه پاسخ دهیم‌:

- آیا نظام انتخاباتی کشور برای انتخاب مسئولان دارای مشکل است؟

- آیا مردم انتخابات ریاست جمهوری را آزاد نمی دانند؟

- آیا مردم انتخابات ریاست جمهوری اخیر را عادلانه نمی دانند؟

۲-۱- نظام انتخاباتی ایران

درباره موضوع مورد بحث ما یعنی نظام انتخاباتی کشور، تنها سئوالاتی در نظرسنجی پیپا پرسیده شده است. در این نظرسنجی اکثریت چشمگیری (یعنی ۸۱ درصد) از مصاحبه شوندگان گفته‌اند که از روندی که مسئولان کشور بر اساس آن انتخاب می‌شوند، بسیار (۴۰ درصد) و یا تاحدی (۴۱ درصد) رضایت دارند. ۱۰ درصد گفته اند چندان رضایت ندارم و ۶ درصد اعلام کرده اند اصلاً از این سیستم رضایت ندارند.

با جمع بندی این نتایج می توان گفت که اکثریت مردم ایران از نحوه انتخاب مسئولان در ایران رضایت دارند.

۲-۲- آزاد و عادلانه بودن انتخابات ریاست جمهوری دهم

درباره آزاد و عادلانه بودن انتخابات دهم ریاست جمهوری در هر سه تحقیق سئوالاتی کاملاً مشابه پرسیده شده است. در نظرسنجی موسسه فردای بدون ترور در پیش از انتخابات، این موضوع در قالب سئوالی ۲ گزینه ای و به این صورت پرسیده شده است که “فکر می‌کنید انتخابات ریاست جمهوری پیش رو آزاد و عادلانه خواهد بود و یا اینکه آزاد و عادلانه نخواهد بود؟” اکثریت قابل توجهی از مصاحبه شوندگان ( ۶۷ درصد) در پاسخ به این سئوال گفته اند “آزاد و عادلانه خواهد بود” و ۱۴ درصد هم گفته‌اند که اینگونه نخواهد بود. ۱۹ درصد نیز به این سئوال پاسخی نداده اند.

در تحقیق گلوب اسکن نیز اکثریت قابل توجهی از مصاحبه شوندگان (۷۶ درصد) گفته‌اند انتخابات بسیار (۵۴ درصد) و یا تاحدی (۲۲ درصد) آزاد و عادلانه بوده است. در مقابل تنها ۱۶ درصد معتقدند که انتخابات آزاد و عادلانه نبوده است. ۸ درصد نیز به این سئوال پاسخی نداده اند.

در تحقیق موسسه پیپا نیز نتایج دقیقاً منطبق بر ۲ تحقیق قبلی است. در این تحقیق اکثریت چشمگیری (۸۳ درصد) از مصاحبه شوندگان معتقدند انتخابات بسیار (۶۶ درصد) و یا تا حدی (۱۷ درصد) آزاد و عادلانه بوده است و ۱۰ درصد نیز معتقدند چندان و یا اصلاً آزاد و عادلانه نبوده است. ۷ درصد نیز به این سئوال به انحای مختلف پاسخی نداده اند.

نکته جالب توجه درباره این موضوع این است که با گذشت زمان میزان اعلام اینکه انتخابات آزاد و عادلانه بوده است از جانب مردم بیشتر شده است و از میزان افرادی که معتقد بوده اند انتخابات آزاد و عادلانه نبوده است، کاسته شده است.

از آنجا که آزادانه و عادلانه بودن انتخابات در هر نظام مردم سالاری شرط لازم برای اعتقاد به مردمی بودن آن نظام است و با تفاصیل فوق و مستنداتی که درباره آزادانه و عادلانه بودن انتخابات ریاست جمهوری دهم و همچنین کلیت انتخابات در ایران و حتی انتخاب رهبری مطرح گردید و به صورت مشروح به آن پرداختیم، فرضیه دوم یعنی آزادانه و عادلانه نبودن انتخابات ریاست جمهوری در ایران نیز رد می شود.

۳-فرضیه سوم : مردم ایران دولت فعلی را نا مشروع می دانند

این فرضیه علاوه بر اینکه به صورت مستقیم به انتخابات مربوط است، در لایه های بعدی خود بحث مشروعیت نظام را نیز به همراه دارد. برای اینکه بتوان این فرضیه را نیز اثبات یا رد کرد باید به ۳ سئوال زیر پاسخ داده شود.

-آیا از نظر مردم دولت فعلی که بر سر کار آمده است قانونی است؟
-آیا انتخابات باید دوباره برگزار گردد؟
-آیا اگر انتخابات دوباره برگزار گردد شخصی غیر از احمدی نژاد رای خواهد آورد؟

۳-۱- قانونی بودن رئیس جمهور

در تحقیق صورت گرفته توسط موسسه فردای بدون ترور، چون این تحقیق پیش از برگزاری انتخابات صورت گرفته است منطقاً نمی تواند درباره این موضوع سئوالی مطرح نموده باشد. اما در ۲ تحقیق دیگر درباره این موضوع سئوالاتی مطرح گردیده است که قابل تامل می باشد. درباره مشروع و قانونی بودن دولت بر سر کار آمده در دو نظرسنجی پس از انتخابات سؤالاتی درباره این موضوع به صراحت و با درنظر گرفتن تمام جوانب امر پرسیده شده است. در نظرسنجی گلوب اسکن پرسیده شده است: «با درنظر گرفتن تمام چیزهایی که درباره انتخابات خوانده و یا شنیده اید آیا به نظر شما محمود احمدی نژاد رییس جمهور قانونی ایرانی می باشد؟». در پاسخ به این سئوال ۷۵ درصد پاسخ داده اند که “احمدی نژاد را رییس جمهور قانونی می دانند” و ۱۳ درصد پاسخ داده اند خیر.
۱۳ درصد نیز به انحای مختلف به این سئوال پاسخ نداده اند. در نظرسنجی پیپا نیز سئوالی با همین مضمون و با درنظر گرفتن حوادث پس از انتخابات پرسیده شده است. دقت کنید که این سئوال حدود ۳ ماه پس از انتخابات پرسیده شده است. سئوال این است: «با در نظر داشتن مسائل پیش آمده قبل، حین و پس از برگزاری انتخابات آیا به نظر شما آقای احمدی نژاد رئیس جمهور قانونی ایران است؟».

در پاسخ به این سئوال ۸۱ درصد گزینه بلی را انتخاب نموده اند و در مقابل تنها ۱۰ درصد اظهار داشته‌اند خیر. ۸ درصد نیز درباره این سئوال اظهارنظری نکرده اند. از آنجا که مشروعیت و قانونی بودن رئیس جمهور مشروعیت و قانونی بودن دولت را نیز به همراه دارد پاسخ این سئوال واضح است.

بنابراین می بینم که با گذشت زمان و تشدید حوادث پس از انتخابات نه تنها این شبهه که احمدی نژاد رئیس جمهور قانونی نیست، شدت نگرفته بلکه از میزان آن کاسته شده است و در عرض دو ماه ۶ درصد به افرادی که معتقد بوده اند احمدی نژاد رئیس جمهور قانونی است، افزوده شده است.

۳-۲- برگزاری مجدد انتخابات

مساله بعد برگزاری مجدد انتخابات است. یکی از قویترین نظرسنجی‌های به عمل آمده که قصد داشت میزان رضایت مردم از انتخابات را مورد سنجش قرار دهد نظر سنجی گلوب اسکن بود که بنا داشت نظر مردم را در مورد لزوم برگزاری مجدد انتخابات بنا به درخواست آقایان کروبی و موسوی جویا شود. از پاسخ دهندگان این سوال به عمل آمد: «برخی افراد برآنند که انتخابات می‌بایست مجددا برگزار گردد. شما به چه میزان با برگزاری مجدد انتخابات با بینش و کیفیت بالاتر موافقید؟»

تنها ۲۷ درصد موافق بودند که انتخابات باید مجدداً برگزار گردد درحالی‌که اکثریت مردم (۶۲ درصد) با این امر مخالف بودند. نکته جالبتر این است که در بین موافقان با برگزاری مجدد انتخابات فقط ۱۷ درصد بسیار موافق تجدید انتخابات بوده‌اند، در حالی که ۵۴ درصد مخالفان با این موضوع ، اظهار داشته بودند که با برگزاری مجدد انتخابات بسیار مخالفند.

بنابراین اکثر مردم کشور با برگزاری مجدد انتخابات که به نوعی می توانست موید تایید شبهه تقلب در انتخابات باشد مخالف بودند و این مخالفت را به صراحت اعلام نموده اند.

۳-۳- برنده تجدید انتخابات

فرض کنیم که با وجود مخالفت اکثریت مردم کشور این بدعت سیاسی در کشور به وقوع می پیوست و انتخابات مجدداً برگزار می گردید. آیا موافقان برگزاری مجدد انتخابات احتمال پیروزی فرد دیگری غیر از احمدی نژاد را در انتخابات داشته‌اند؟ این موضوع به صراحت در نظرسنجی پیپا پرسیده شده است. سئوال این است: «اگر همین انتخابات مجدداً برگزار گردد شما به چه کسی رای خواهید داد؟» نتایج به دست آمده حاکی از برتری مطلق احمدی نژاد در صورت برگزاری مجدد انتخابات دارد. تنها ۸درصد مصاحبه شوندگان اعلام کرده اند در صورت برگزاری مجدد انتخابات به موسوی رای خواهند داد و این حاکی از ریزش شدید آرای این کاندیدای انتخاباتی است. ۴۹ درصد اظهار داشته اند به احمدی نژاد، ۲ درصد به رضایی و ۱ درصد به کروبی رای خواهند داد. ۱۳ درصد گفته‌اند رای نخواهم داد و ۲۷ درصد این سئوال را به انحای مختلف بی پاسخ گذاشته اند. جالب اینجاست که درصد بی پاسخی در این سئوال نیز به ۲۷ درصد رسیده است و این موضوع تحلیل بی پاسخی را که در سطور اولیه مقاله درباره اعلام نام نامزد انتخاباتی افراد ارائه کردیم، تایید می کند.

در این بخش نیز نتایج حاصل از نظرسنجی‌ها نشان می دهد درصورت برگزاری مجدد انتخابات باز هم احمدی نژاد شانس اول پیروزی در این عرصه بوده است.
با جمع بندی داده های مرتبط با مساله مشروعیت و قانونی بودن دولت، می توان چنین نتیجه گرفت که اکثریت مردم ایران دولت دهم را قانونی و مشروع می دانند و حاضر به برگزاری مجدد انتخابات نیستند و در صورت تجدید انتخابات به کاندیدای پیروز انتخابات دهم ریاست جمهوری رای خواهند داد. با این تفاصیل فرضیه سوم ما مبنی بر اینکه مردم ایران دولت فعلی را نامشروع و غیر قانونی می دانند نیز رد می شود.

نتیجه گیری:

درباره میزان مشارکت و کاندیدای مورد علاقه مردم نتایج نظرسنجی‌ها با نتایج رسمی انتخابات انطباق و همخوانی دارد. اکثریت ایرانی‌ها بیان داشته اند که به پروسه انتخاباتی و نتایج اعلام شده توسط وزارت کشور اطمینان دارند. جمع کثیری نیز بر آن بودند که انتخابات کاملا آزادانه و منصفانه برگزار گردیده و پس از انتخابات نیز اکثریت مردم احمدی‌نژاد را به عنوان یک رئیس‌جمهور قانونی و مشروع مورد حمایت قرار دادند و کمتر کسی فکر می‌کرد که آقای موسوی و کروبی درخواست نمایند انتخابات مجددا برگزار گردد. در قبال اعلام این موضوع اکثریت مردم اعلام کردند که با برگزاری مجدد انتخابات مخالفند و در صورت تجدید انتخابات نتایج نشان داد که برنده انتخابات نمی تواند از بین پیشنهاد دهندگان برگزاری مجدد انتخابات باشد.