رونمایی از نسخهی چاپی یکی از قدیمیترین قرآنهای خطی
فرهنگ و تمدن ایران برای ترکان جایگاه مهمی داشته و در گذشته ترکیه ایرانشناسان بزرگی را پرورش داده است. ما دینمان، تمدنمان و حتا زبانمان را به ایران مدیون هستیم. در گذشته ادبیات و تاریخ فارسی برای ترکان و شاعران و تاریخنویسان ترکیه بسیار مهم بوده است و این ارتباط روز به روز تنگتر شده است.
ن
سخه چاپی یکی از قدیمیترین قرآنهای خطی با ترجمه فارسی عصر دیروز (یکشنبه، ۱۶ بهمنماه) در محل کتابخانه و موزه مجلس شورای اسلامی رونمایی شد.
به گزارش خبرنگار بخش کتاب خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، در مراسم رونمایی از یکی از قدیمیترین قرآنهای خطی با ترجمه فارسی که به قرآن توپقاپی معروف است، حجتالاسلام والمسلمین رسول جعفریان، رییس کتابخانه مجلس، با اشاره به زمان تولد پیامبر (ص)، گفت: با تولد پیامبر (ص) دنیا وارد مرحله جدیدی میشود؛ زیرا ابرهه مبشر مسیحیت بود و گویا خداوند به زبان ساده از مسیحیت دل کنده بود. حادثه عامالفیل مهمترین نشانه ظهور اسلام است که با ولادت پیامبر (ص) آغاز میشود.
او با اشاره به رونمایی از نسخه چاپی قرآن خطی موزه توپقاپی گفت: این قرآن نشانه علقه، ارتباط و بستگی و محبتی است که مردم ایران به قرآن دارند.
جعفریان افزود: بنای عربها این است که هر زمان که از دست ما و ترکها دلگیر میشوند، میگویند ما به عقاید قدیم خود علقه داریم و به اسلام علاقه نداریم. البته ایرانیان مردمانی با فرهنگ و تمدن بودند؛ اما اسلام را پذیرفتند و این قرآن نشان میدهد که زبان فارسی از چنان استواریای برخوردار است که توانسته این ترجمه را خلق کند. ما خوشحالیم که یک دین معقول و همراه با هنر و متناسب با داشتههای خود را گرفته و فهمیدهایم.
او افزود: این قرآن محصول قرن پنجم است و پیامی در خود دارد. قرآنی با این اتقان در ترجمه تنها در دورهای میتواند به وجود بیاید که اوج دوره شکوه تمدن اسلامی باشد. اینکه این قرآن اینقدر زیبا است، خطی بسیار زیبا، ترجمه بسیار دقیق و تذهیبی زیبا دارد، نشانهٔ شکوفایی فرهنگ و تمدن اسلامی است و آیا هنوز هم ما میتوانیم آثاری هنری خلق کنیم که تا این اندازه باقی بماند.
رییس کتابخانه مجلس در پایان تأکید کرد: حق است که بعد از چاپ این قرآن، تحقیقات زیادی درباره آن انجام شود.
در ادامه این مراسم، حجتالاسلام والمسلمین دکتر محمدعلی مهدوی راد، پژوهشگر قرآنی، با اشاره به رونمایی از این نسخه از قرآنکه آن را حیرتآور توصیف کرد، گفت: دست مریزاد میگوییم به دوستان عزیزمان در کتابخانه مجلس که تلاش کردند این قرآن چاپ شود.
او افزود: یکی از نکتههای مهم، نقش تمدنی قرآن کریم است. ما به نقش تمدنی نصوصمان کم توجه کردهایم؛ چه قرآن و چه گفتههای معصومان. این نصوص در تمام ابعاد فرهنگ و تمدن اسلامی تأثیرات شگرفی گذاشتند. اگر کسی پژوهشی درباره خط و تذهیب و تأثیر سخنان معصومان بر آن دو انجام دهد، خواهد دید که این نصوص بر این دو هنر نقش داشتهاند.
وی همچنین گفت: آهنگ اولین و آخرینِ قرآن، هدایتگری و هدایتآفرینی و انسان را به قلههای بزرگ کشیدن بوده است. آن چیزی که با آمدن پیامبر و قرآن اتفاق افتاد، دگرگون شدن نگاه انسان به خودش، جامعه و خدایش بود و من گمان میکنم آن چیزی که مهم است، دگرگون شدن و عوض شدن نگاههاست. قرآن هدی للناس است، عامل هدایت همه انسانهاست و بیان انسان و زبانی است که همه آن را راحت میفهمند و اگر کسی با وجه هدایتگری قرآن ارتباط برقرار کند، به دریافتهای فقیهانه، فیلسوفانه و متکلمانه نیاز ندارد. وقتی قرآن میگوید پشت سر هم حرف نزنید، تفسیر نمیخواهد.
در ادامه، دکتر عماد حائری، پژوهشگر قرآن موزه توپقاپی، با اشاره به رونمایی از یکی از کهنترین نسخههای قرآن کریم با ترجمه فارسی، گفت: این قرآن تاریخ دارد و در سال ۴۸۴ هجری نوشته شده است.
او افزود: من ابتدا تصویر دو صفحه از این کتاب را دیدم و بعد توانستم کتاب را شناسایی کنم و با همکاری موزه توپقاپی این نسخه چاپ شد.
این پژوهشگر خاطرنشان کرد: یک نسخه دیگر شبیه به این متن موجود است که در موزه بریتانیا نگهداری میشود و به کوشش جلال متینی منتشر شده است و ممکن است یکی از مجلدات این قرآن باشد.
او تأکید کرد: این کتاب جلد هشتم از یک مجموعه چهاردهجلدی که نیمی از سوره کهف، مریم، طاها و تا پایان سوره حج را دربر میگیرد. همچنین چهارمین نسخه تاریخدار ترجمه قرآن است. این ترجمه ۲۳۸ برگ دارد و در قطع ۲۴ در ۳۴ سانتیمتر نوشته شده است که نسخه چاپی آن هم در همین قطع اصلی منتشر شده است. در این نسخه ما نوعی تحول خط را از کوفی به نسخ میبینیم و بعضی جاها خط از کوفی به نسخ میل میکند.
در ادامه این مراسم، دکتر ایلبر ارتایلی، رییس موزه توپقاپی استانبول، با اشاره به اینکه ایران در زندگی ترکان نقش مهمی داشته است، گفت: فرهنگ و تمدن ایران برای ترکان جایگاه مهمی داشته و در گذشته ترکیه ایرانشناسان بزرگی را پرورش داده است. ما دینمان، تمدنمان و حتا زبانمان را به ایران مدیون هستیم. در گذشته ادبیات و تاریخ فارسی برای ترکان و شاعران و تاریخنویسان ترکیه بسیار مهم بوده است و این ارتباط روز به روز تنگتر شده است.
در ادامه این مراسم، علی لاریجانی – رییس مجلس شورای اسلامی ـ همراه با قدردانی از رسول جعفریان، رییس کتابخانه مجلس، گفت: اقدامات درخشندهای از سوی ایشان انجام شده است که امروز یک وجه آن را مشاهده میکنیم؛ ایشان دراین کار خوش درخشیدند.
رییس مجلس شورای اسلامی، عمق فرهنگ ایرانی را در فرهنگ کشورهای منطقه تأثیرگذار دانست و افزود: اکنون قرآن بین فرق اسلامی ارتباط قوی و فکری به وجود آورده است که با توجه به مسائل جهان اسلام، این امر بیشتر مشاهده میشود.
لاریجانی همچنین تأکید کرد که در پناه نور قرآن کریم، لایههای ظلمات کنار زده میشود.
در پایان این مراسم، با حضور رییس مجلس، رییس کتابخانه مجلس، سفیر ترکیه در ایران و رییس موزه توپقاپی، از نسخه چاپی قرآن موزه توپقاپی رونمایی شد.
همچنین دکتر محمدرضا سعیدآبادی، دبیر کمیسیون ملی یونسکو، گواهی ثبت کتاب «التفهیم» ابوریحان بیرونی در حافظه جهانی یونسکو را به مجلس شورای اسلامی تقدیم کرد.
در ادامه از سوی کتابخانه مجلس، دو فرش دستباف مزین به آیه «و ان یکاد» به سفیر ترکیه و رییس موزه توپقاپی اهدا شد. همچنین جوایزی به پژوهشگران همکار با کتابخانه ملی مجلس اهدا شد. رییس موزه ملک هم هدیهای را به رییس موزه توپقاپی اهدا کرد.
منبع: خبرگزاری دانشجویان ایران