سه‌شنبه 31 جولای 12 | 11:19

تقسیم ناعادلانه آب در بهشت کشاورزی ایران

مدیریت نادرست آب به خصوص در استان خوزستان که چندین رودخانه بزرگ کشور در آن جریان دارد کم کم در حال نشان دادن اثرات زیانبار خود بر کشاورزی این استان به عنوان بهشت کشاورزی ایران است.


استان خوزستان از جهت پتانسیل و قابلیتهای کشاورزی در کشور بی‌نظیر و در دنیا از نقاط ممتاز است. متوسط حجم آورد سالیانه آبهای آن معادل ۳۲ میلیارد متر مکعب (یک سوم آبهای جاری کشور) است. گفته می‌شود از مجموع آبهای استان ۱۹. ۸ میلیارد متر مکعب آن در کشاورزی و شیلات استفاده خواهد شد که بیش از دو برابر مصرف فعلی است. سطح زیر کشت آبی استان سالیانه به ۱. ۳میلیون هکتار حدود دو برابر فعلی قابل گسترش است و به یمن شرایط اقلیمش تا سه کشت در سال امکان دارد و توانسته یا می‌تواند قطب تولید شکر، گندم، ذرت، روغن، خرما، مرکبات، گل و گیاه، شیر، گوشت، ماهی و می‌گوی کشور باشد.

استان خوزستان می‌تواند به تنهایی ۲۶ درصد رشد کشاورزی در کشور را به عهده بگیرد و ۲۳. ۵ میلیون تن تولیدات زراعی و باغی داشته باشد و فرآورده‌های دامی و شیلاتی آن ۲ تا ۹ برابر شرایط فعلی باشد.

خوزستان از حیث زمین و مرغوبیت خاک و حاصلخیزی، یکی از بهترین جلگه‌های ایران است که گاهی به دلیل ویژگیهای آب و هوایی می‌توان در سال دو بار محصول را در آن تولید کرد. فراوانی آب، وسعت و باروری خاک و تنوع طبیعی، این دیار را به جلگه‌ای زرخیز و پربرکت تبدیل کرده که در صورت استفاده صحیح و برنامه ریزیهای کشاورزی مکانیزه به تنهایی می‌تواند کشور را به لحاظ فرآورده‌های کشاورزی تامین کند و آنچه تاکنون در این استان به دست آمده با برخورداری از‌‌ همان روش سنتی است که اگر بهره گیری صحیح از این امر صورت پذیرد، به زودی خوزستان نه تنها به «طلای سیاه» (نفت) بلکه به «طلای سبز» (کشاورزی) شهرت خواهد یافت. بی‌شک در کمتر استانی از ایران این همه رودخانه و آبهای پرخروش و مشرف بر دشتهای وسیع وجود دارد.

این استان بزرگ‌ترین تولید کننده خرما در سطح کشور و سرمایه گذاری بر روی این محصول و صنایع تبدیلی آن از اهمیت بالایی برخوردار است. بنابر نظارت کار‌شناسی پذیرفته شده بسته به نوع درخت خرما هر درخت سالیانه حدودا ۲۰ تا ۳۰ کیلو خرما می‌دهد. در حال حاضر ظرفیت تولید خرما در استان معادل ۱۲۰هزار تن است که در صورت ایجاد اصلاحات لازم در کاشت و داشت و برداشت درآمد و جذب سرمایه و ترغیب سرمایه گذاران در هیات سرمایه گذاری ارز فراوانی را نصیب کشور خواهد داشت.

همچنین امکانات پرورش و تنوع آبزیان شامل ماهی‌های سردابی، گرم آبی و می‌گوهای پرورشی در آبهای شیرین و امکانات سرمایه گذاری در طرحهای جانبی این فعالیت‌ها استعداد خاصی را به این استان بخشیده است. اختصاص اراضی نامناسب چوئبده در آبادان به امر پرورش ماهی و میگو و توسعه آن از پروژهای اجرائی هیات سرمایه گذاری محسوب می‌گردد.

در حال حاضر استان خوزستان با دارا بودن ۱. ۲ میلیون هکتار اراضی کشاورزی، سالانه ۱۳. ۲ میلیون تن انواع محصولات کشاورزی و باغی معادل بیش از ۱۰درصد تولیدات کشاورزی کشور را تولید می‌کند که بی‌شک این میزان تولیدات با برنامه ریزی مناسب قابل افزایش است ولی متاسفانه اعمال سیاستهای نادرست به خصوص در بخش آب، هم اینک زنگ خطر برای حفظ ظرفیت موجود کشاورزی خوزستان نیز به صدا درآمده است.

ساخت سدهای عظیم بر روی رودخانه‌های خوزستان که دستاوردهای بزرگی برای کشور به شمار می‌روند به جای اینکه عاملی برای توسعه و پیشرفت استان باشند تاکنون اغلب عاملی برای مشکل آفرینی برای معیشت مرده شده‌اند و این امر در بخش کشاروزی که زندگی بسیاری از مردم خوزستان به صورت مستقیم یا غیر مستقیم با آن ارتباط دارد شده است.

در همین خصوص نماینده مردم دشت آزادگان در مجلس شورای اسلامی با اشاره به اینکه خوزستان می‌تواند با اندکی برنامه ریزی کل نیاز کشور به محصولات کشاورزی و غذایی را تامین کند، گفت: در مدت اخیر اعمال سیاست‌های نادرست باعث شده ضربات جبران ناپذیری بر پیکره کشاورزی خوزستان وارد شود.

ناصر صالحی نسب افزود: بیکاری در خوزستان در برابر میانگین کشوری نیز بالاست و نباید با برخی‌های سیاست‌های ناعالانه کشاورزی بی‌شمار این استان را نیز به صف بیکاران خوزستان اضافه کرد که این امر عواقب اجتماعی و اقتصادی زیان باری برای این استان می‌تواند داشته باشد.

صالحی نسب با بیان اینکه نبود‌ مدیریت صحیح بر منابع آبی موجب کمبود و جیره بندی آب در مناطق مختلف کشور شده است، افزود: برای مثال استان خوزستان که در مسیر طولانی‌ترین رود کشور یعنی کرخه قرار داشت و هیچ مشکلی نداشت اما پس از اینکه ساخت سد در مسیر راه این رود احداث شد، کمبود آب در خوزستان تبدیل به یک معضل شد.

عضو کمیسیون کشاورزی در مجلس شورای اسلامی با تاکید بر هدایت منابع آبی به سمت مناطق خشک و نیازمند آب، تصریح کرد: متاسفانه مدیریت نادرست منابع آبی موجب شده است که در مقاطعی که کشاورزان نیاز مبرم به آب دارند، بحران کم‌آبی داشته باشیم و در مواقعی که به آب نیازی نیست، آب به وفور وجود دارد.

وی ادامه داد: در شرایط کنونی وضعیت آب رسانی به پائین دست رود کرخه و کارون بسیار نامناسب است به طوری که پس از مردم و حتی دام‌ها بدون آب شرب مانده‌اند و قرار است به زودی حالت فوق العاده در این مناطق اعلام شود.

صالحی نسب با اشاره به کمبود بارندگی در مناطق جنوب غربی کشور، یادآور شد: در شرایطی میزان بارندگی به هیچ وجه مناسب نبود نباید آبگیری از سدهای جنوبی کشور مثل سد سیمره انجام می‌گرفت ولی این اتفاق رخ داد.

نماینده مردم دشت آزادگان در مجلس با بیان اینکه خشکی آب و هوای جنوب غربی کشور در نامه‌ای به اطلاع وزیر نیرو رسیده بود، گفت: در عین حال نبود مدیریت دقیق موجب شد تا در شرایط خشکی هم از سدهای مناطق جنوبی غربی کشور آبگیری شود.

وی افزود: آب در پشت سدهای رود کارون موجود است ولی مدیریت نادرست باعث می‌شود تصمیماتی مثل انتقال آب کرخه به کارون اتخاذ شود و مردم پائین دست کرخه با مشکل جدی مواجه شوند.

عضو کمیسیون کشاورزی، آب و منابع طبیعی مجلس تاکید کرد: خشکسالی در مناطق خشک کشور قابل پیش بینی بود و در واقع آب در پشت سد‌ها وجود دارد ولی مدیریت نامناسب مردم را آزار می‌دهد.

از سوی دیگر، نماینده مردم ماهشهر و هندیجان در مجلس شورای اسلامی از بروز وضع نگران کننده زمینهای اطراف رودخانه زهره در شهر هندیجان خبر داد و گفت: زمینهای اطراف این رودخانه در حال تبدیل شدن به شوره‌زاده هستند.

حبیب آقاجری اظهار کرد: رودخانه جراحی در شهرستانهای کهگیلویه، ‌ بهبهان، رامهرمز و بندر ماهشهر جاری است. طول این رودخانه ۴۳۸ کیلومتر و ارتفاع آن در سرچشمه دو هزار و ۲۰ متر است.

وی تصریح کرد: رودخانه‌ جراحی از کوه‌های راه باریک و سفید و گل گیلک در ۵۳ کیلومتری شمال غربی یاسوج واقع در دهستان دروهان بویراحمد سردسیر سرچشمه گرفته و به نام رودخانه لوداب رو به سوی شمال غربی روان می‌شود.

آقاجری با اشاره به اینکه وجود این رودخانه یکی از عوامل مهم توسعه و حیات در شهرستان ماهشهر و شهرهای اطراف است، تاکید کرد: در صورت نابودی و یا کمبود آب در این رودخانه زندگی مردم این مناطق با یک تهدید جدی مواجه خواهد شد که مردم از هم اکنون بابت این امر نگرانیهایی دارند.

نماینده مردم ماهشهر در مجلس افزود: در مدت اخیر با وجود اینکه بسیاری از مسئولان وعده‌هایی برای کمبود آب در این رودخانه را داده‌اند ولی به جرات می‌توان گفت هیچ طرحی برای نجات این رودخانه از وضع نگران کننده فعلی اندیشیده نشده است و وضع رودخانه روز به روز وخیم‌تر می‌شود.

وی با بیان اینکه زمینهایی که با فاصله ۱۰۰متری از رودخانه جراحی قرار دارند در حال تبدیل به شوره زار هستند، گفت: زمینهای کشاورزی این منطقه باید هر چه سریع‌تر زهکشی شوند.

آقاجری با اشاره به اینکه سدهایی که روی جراحی زده شده این رودخانه را به وضعیت بدی دچار کرده، تصریح کرد: کم آبی و شور شدن زمینهای اطراف رودخانه جراحی مشکلات بسیاری را ایجاد کرده است.

وی با اعلام این مطلب که وضعیت رودخانه جراحی مناسبی نیست و روز به روز بد‌تر می‌شود، بیان کرد: از یک طرف آبهای سطحی و زه زمین‌های بالادست وارد رودخانه می‌شود از طرف دیگر نیز آب آن روز به روز کمتر از قبل می‌شود.

عضو کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی با اشاره به اینکه آب روخانه کم و برداشت به شکل سنتی انجام می‌شود، گفت: شوری به اندازه‌ای بوده که تنها زمینهای اطراف رودخانه با عرض کم قابل کشت هستند.

ثبت نظر

نام:
رایانامه: (اختیاری)

متن: