پنج شنبه ۲۵ اردیبهشت ۱۳۹۹
چهارشنبه ۲۱ بهمن ۸۸ | ۲۱:۱۱

گرد و غبار هواهای نفسانی مانع تشخیص حق از باطل می‌شود

حضرت آیت الله مجتبی تهرانی از مراجع عظام تقلید و از اساتید برجسته اخلاق شهر تهران، در سلسله جلساتی به واکاوی موضوع فتنه با تکیه بر مبانی احادیث و روایات پرداخته است. حضرت آیت الله مجتبی تهرانی از مراجع عظام تقلید و از اساتید برجسته اخلاق شهر تهران، در سلسله جلساتی به واکاوی موضوع فتنه […]


حضرت آیت الله مجتبی تهرانی از مراجع عظام تقلید و از اساتید برجسته اخلاق شهر تهران، در سلسله جلساتی به واکاوی موضوع فتنه با تکیه بر مبانی احادیث و روایات پرداخته است.

حضرت آیت الله مجتبی تهرانی از مراجع عظام تقلید و از اساتید برجسته اخلاق شهر تهران، در سلسله جلساتی به واکاوی موضوع فتنه با تکیه بر مبانی احادیث و روایات پرداخته است. نظر به اهمیت مباحث ارائه شده با توجه به حوادث اخیر، رجانیوز این سلسله مباحث را برای استفاده علاقمندان منتشر می‌کند:

مقدمه

به عنوان مقدّمه، دو مطلب را که یكی در ارتباط با خصوصیت­های امتحان و آزمایش های الهی است و دیگری جنبه­های عمومی دارد و در امتحانهای بشری هم مطرح است، عرض می­کنم.

1- آزمایشهای الهی بدون اعلام قبلی است

آنچه­که امتحان را خیلی پیچیده می­كند، این است كه شاگرد نداند كه دارد امتحان می-شود. در آزمایشهای الهی، اینطور نیست که خداوند اعلام كند چه موقعی تو را می آزمایم. هر لحظه ما داریم امتحان می­شویم. به خلاف آزمایشهای بشری در ارتباط با اكتساب علوم که در آنها اعلام قبلی می­کنیم.

2- برخی آزمایشات پیچیده هستند

در امتحانات بشری هم این­گونه است که گاهی اوقات شاگرد، جواب سؤالات امتحانی را می­داند اما استاد در طرح سؤالات، یك نوع پیچیدگی را مطرح می­كند. چه بسا مطلب ساده باشد امّا به نحو پیچیده و دو پهلو و گاهی هم چند پهلو است؛ مانند سؤالات چهارگزینه­ای. خدا نكند هر دو این­ها با هم باشد؛ یعنی از طرفی انسان از این­که در بوتۀ آزمایش است، غفلت داشته باشد و از آن طرف هم سؤال امتحان یك سؤالی باشد كه انسان نتواند حق را از باطل به سادگی تمییز بدهد.

تفاوت بلا و فتنه

چه بسا لغت بلا، غالباً در آزمایش­هایی به کار می­رود كه حق از باطل به آسانی تمییز داده می­شود. امّا فتنه غالباً در آزمایش­هایی مصرف می­شود كه حق از باطل به سادگی تمییز داده نمی­شود. آزمایش­های الهی گاهی به صورت فتنه است و تمییز دادن حق از باطل بر اثر هواهای نفسانی مشكل می­شود.

آزمایش با احکام شرعیّه

خداوند ما را اوّل با احكام شرعیّه امتحان می­كند. احكام شرعیّه غیر از حوادث است. من احكام را می­گویم و ان­شاءالله بعداً در باب حوادث، میروم سراغ آزمایشهای الهی در ارتباط با اجتماع و مسائل اجتماعی. در باب احكام هم همین­طور است؛ خداوند آزمایش می­كند. آن­هم آزمایش به نحو پیچیده.

در خطبه 156 نهج البلاغه علی (علیه السلام) می­فرماید « اِنَّهُ لَمّا اَنزَلَ اللهُ سُبحانَهُ قولَهُ “الم اَحَسِبَ النّاسُ اَن یُترَكوُا أن یَقُولُوا آمَنّا وَهُم لایُفتَنُون” عَلِمتُ اَنَّ الفِتنَةَ لا تَنزِلُ بِنا و رسولُ اللهِ صلَّی اللهُ عَلیه و آلِه بَینَ اَظهُرِنا » حضرت می­فرماید وقتی این آیات اوّل سوره عنکبوت ( و به یقین کسانی را که پیش از اینان بودند آزمودیم تا خدا آنان را که راست گفته­اند معلوم دارد و دروغ­گویان را نیز معلوم دارد ) بر پیغمبر نازل شد، من فهمیدم كه تا زمانی كه پیغمبر در بین ما هست فتنه بر ما نازل نمی­شود.

در این مطلب زیبایی نهفته است. این فتنه؛ جنبه­های اشتباه كاری از نظر احكام دارد. چون پیغمبر به یك معنا شارع مقدّس است، احكام را خودش آورده است. تا پیامبر هست نمی­شود بین مردم اشتباه كاری كرد و حلال را با حرام عوض کرد. اگر چنین مسأله­ای رخ دهد، فرد می­تواند برود سراغ پیامبر و سؤال کند و جواب بگیرد

« فقُلتُ یارسولَ اللهِ ما هذِه الفِتنَةُ الَّتی اَخبَرَكَ اللهُ تعالی بِها » علی (علیه السلام) می­فرماید از پیامبر سؤال كردم كه این فتنه كه خدا به تو خبر داده چیست؟ « فَقالَ یاعَلیُّ إِنَّ اُمَّتی سَیُفتَنُونَ مِن بَعدِی » پیامبر اکرم فرمود؛ یا علی! امّت من بعد از من مورد آزمایش قرار می­گیرند. در اینجا بحث فتنه است؛ یعنی آن امتحانی كه مواد امتحانی در آن به نحوی است که حقّ را از باطل به سختی میتوان تمییز داد. می­شود اشتباه كاری کرد و در آن پیچیدگی هست. تا این­که به این­جا می­رسد « یاعَلیُّ إِنَّ القَومَ سَیُفتَنُون بِاموالِهم » می­فرماید امّت من، مؤمنین و این­هایی که حقیقت و سعادت را هدف گیری كرده­اند، به زودی به مال­هایشان آزمایش می­شوند « وَ یَمُنُّونَ بدِینِهِم عَلی رَبِّهم » این­ها برای دینداری و ایمانشان به پروردگارشان منّت می­گذارند «وَ یَتَمَنّونَ رَحمَتَه » بعد هم تقاضای رحمت از خدا دارند « وَ یَأمَنُونَ سَطوَتَهُ » خودشان را هم از خشم خدا ایمن می­دانند؛ می­گویند عذاب خدا برای ما نیست « ویَستَحِلُّونَ حَرامَهُ بِالشُّبَهاتِ الكاذِبَةِ وَ الأهواءِ السّاهِیَةِ » به سبب شبهه­های دروغ و خواسته­های غفلت­آور، حرام را حلال می­شمرند « فَیَستَحِلُّونَ الخَمرَ بِالنَّبیذِ » شراب را به هوای این­كه می­گویند آب انگور است، حلال می­شمرند! « وَ السُّحتَ بِالهَدِیَّةِ » رشوه را می­گویند هدیه است! « وَ الرِّبا بِالبَیعِ »ربا می­خورد امّا می­گوید داریم معامله می­كنیم، شرعی است! «قُلتُ یارسولَ اللهِ فَبِایِّ المَنازِلِ اُنزِلُهُم عِندَ ذلك؟ » می­فرماید به رسول الله عرض کردم وقتی این­چنین شد، ما اینها را در كدام مرتبه قرار دهیم؟ « أبِمَنزِلَة رِدَّةٍ؟ أم بِمَنزِلَةِ فِتنَةٍ؟» آیا بگوییم این­ها كافر و مرتد شدند، یا بگوییم دارند آزمایش می­شوند و در امتحان روفوزه درآمدند؟ « فَقالَ بِِمَنزِلَة فِتنَةٍ » رسول اکرم فرمود؛ این­ها را در رتبه آزمایش بگذارید.

این­جا مسأله احكام شرعیّه است. رشوه است! میگوید این هدیه است. متوسّل به كلاه شرعی می­شوند. ربا است! می­گوید خرید و فروش است. به دنبال این است که حرام را شبهه­ناك كند و در شبهه ناك هم “اصالة الحلیة” جاری كند و رد شود[1].

هواهای نفسانی؛ سبب عدم تشخیص حق از باطل

این آزمایش الهی است. خدا دارد تو را امتحان می­كند و خودت هم نمی­فهمی. سؤالات را به نحوی برای تو مطرح می­كند که به نظرت می­آید حکم شرعی این است. گاهی هم فتوا می­دهند و بعد هم به فتوایشان عمل می­كنند در حالی­که میبینی سرتاسر خلاف شرع است. چرا نمی تواند از حق، باطل را و از باطل، حق را تمییز دهد؟ پیچیده­گی­اش برای چه است؟ برای این است كه او دستخوش هواهای نفسانی است و این گردوغبارِ در درون نمی­گذارد. مانند این­که سرِ امتحان گیج شده باشد و نتواند جواب بدهد؛ بلكه آن جوابی را كه باطل است انتخاب می­كند. این به خاطر هواهای نفسانی است.

آیا آنهایی كه امام حسین (علیه السلام) را كشتند او را نمی­شناختند؟ خوب می شناختند. ولی آنچه را كه موافق با هواهای نفس بود، در ذهنشان پرورش دادند و آن را انتخاب كردند. مسأله، مسأله خواسته­های نفسانی بود.

تكمیلی:

به گزارش رجانیوز، پس از انتشار بیانات مهم آیت الله حاج آقا مجتبی تهرانی، برخی سایتهای خبری كه نسبت به شفاف سازی خواص هراس دارند و همواره از سخنان دوپهلو استقبال می كنند، مدعی شده اند چون بیانات آیت‌الله‌تهرانی مربوط به 20 سال پیش است و در دهه آخر صفر سال 1368 شمسی ایراد شده است، به درد همه زمان ها می‌خورد و ربطی به حوادث اخیر ندارد.

در پی این انتشار این حواشی در برخی پایگاه های خبری،پایگاه اطلاع رسانی آیت الله مجتبی تهرانی، توضیحی را منتشر ساخته و تاكید نموده است كه این سخنان «با توجه به فضای فتنه گون اخیر جامعه» و بنا به توصیه «شخص آیت الله مجتبی تهرانی» منتشر می شود.

در این پیام آمده است: «سلسله مباحث “فتنه” در سال 1368 ذیل عنوان “آزمایش الهی” در جلسات درس اخلاق و معارف اسلامی حضرت آیت الله العظمی حاج شیخ مجتبی تهرانی مطرح شده است، که با توجه به فضای فتنه گون اخیر جامعه بنا به توصیه معظم له جهت استفاده تشنگان معارف ناب اسلامی منتشر می شود.»

————————————————————————-
[1] در گذشته در مباحثم اشاره کرده­ام که چرا شما حرامها را شبهه­ناك می­كنید وشبهه­ناكها را می­گویید اصالة الحلیة؟ یكدفعه شده حلال را شبهه­ناك كنید و بگوئید باید پرهیز از شبهات بشود؟

منبع: پایگاه اطلاع رسانی آیت الله مجتبی تهرانی

ثبت نظر

نام:
رایانامه: (اختیاری)

متن: