شنبه 02 فوریه 13 | 14:45
گزارش یک اقامت

روزشمار مواضع حضرت امام در نوفل‎لوشاتو

رضا نساجی

در مدت اقامت چهارماهه امام در پاریس، نوفل لوشاتو مهمترین مرکز خبری جهان بود و مصاحبه‎‎های متعدد و دیدار‎های مختلف امام دیدگاه‎‎های ایشان را در زمینه حکومت اسلامی و هدف‎های آتی نهضت برای جهانیان بازگو می‎کرد. به این ترتیب جمع بیشتری از مردم جهان با اندیشه و قیام ایشان آشنا شدند و از همین جا بود که امام بحرانی‎ترین دوران نهضت را در ایران رهبری کرد.


رضا نساجی

در مدت اقامت چهارماهه امام در پاریس، نوفل لوشاتو مهمترین مرکز خبری جهان بود و مصاحبه‎‎های متعدد و دیدار‎های مختلف امام دیدگاه‎‎های ایشان را در زمینه حکومت اسلامی و هدف‎های آتی نهضت برای جهانیان بازگو می‎کرد. به این ترتیب جمع بیشتری از مردم جهان با اندیشه و قیام ایشان آشنا شدند و از همین جا بود که امام بحرانی‎ترین دوران نهضت را در ایران رهبری کرد. دولت شریف‎امامی دو ماه بیشتر دوام نیاورد. شاه ریاست کابینه را به دولت نظامی «ازهاری» سپرد. کشتار‎ها رو به فزونی نهاد، اما تأثیری در قیام مردم نداشت. شاه در نهایت استیصال از سفیر آمریکا و انگلیس درخواست راه حل می‎کرد اما هیچ‎یک از طرح‎‎های قبلی آنان نتیجه‎ای دربرنداشت. انتخاب بختیار، از عناصر جبهه ملی، هم نتوانست مانع از موج انقلابی مردم ایران تحت حمایت امام خمینی شود و سرانجام با بازگشت امام خمینی از تبعید 14 ساله در ترکیه، عراق و فرانسه، انقلاب اسلامی به پیروزی رسید.

امام خمینی در نوفل لوشاتو

اول مهر 1357؛ منزل امام خمینی (رحمت‎الله‎علیه) در نجف به‎وسیله قوای رژیم بعث عراق محاصره گردید. رئیس سازمان امنیت عراق در دیدار با امام گفته بود که شرط ادامه اقامت ایشان در عراق دست‎کشیدن از مبارزه و عدم‎دخالت در سیاست است. امام نیز با قاطعیت پاسخ داده بود که به‎دلیل مسئولیتی که درمقابل امت اسلام احساس می‎کند، حاضر به سکوت و هیچ‎گونه مصالحه‎ای نیست. (سخنرانی در جمع دانشجویان درباره اوضاع ایران و اصلاحات آمریکایی شاه، صحیفه امام، ج 3، صص 19-516)

12 مهر؛ سرانجام امام‎خمینی نجف را به قصد مرز کویت ترک کرد. دولت کویت با اشاره رژیم ایران از ورود امام به این کشور جلوگیری کرد. قبلا صحبت از هجرت امام به لبنان یا سوریه بود، اما سرانجام ایشان پس از مشورت با فرزندشان حجت‎الاسلام حاج سیداحمد خمینی تصمیم به هجرت به پاریس گرفت. (کوثر: مجموعه سخنرانی‎های حضرت امام خمینی (رحمت‎الله‎علیه)؛ ج 1، ص 434)

14 مهر؛ حضرت امام وارد پاریس شده و دو روز بعد در منزل یکی از ایرانیان در نوفل‎لوشاتو (حومه پاریس) مستقر گردیدند. همان روز در نخستین پیام خود علت مهاجرت از عراق به فرانسه را شرح دادند (پیام به ملت ایران به مناسبت مهاجرت از عراق، صحیفه امام، جلد3، ص 481) و چند روز بعد در سخنرانی مورخ 19 مهر در جمع ایرانیان مقیم پاریس، شرح هجرت از عراق و ورود به فرانسه را برشمرده و فرمودند: «من خودم را ملزم می‎دانم، یعنی ملزم شرعی می‎دانم، عقلی می‎دانم… همه مسئول می‎شویم برای این ملت… هر کسی، هر ملتی خودش باید تعیین سرنوشت خودش را بکند، دیگران نباید بکنند. این ملت ما هم الان همه ایستاده‎اند و می‎خواهند سرنوشت خودشان را تعیین کنند.» (صحیفه امام، ج 3، ص 502)

16 مهر؛ امام در پیامی خطاب به محصلین علوم دینی در پاریس فرمودند: «من با تأیید خداوند متعال و تمسک به مکتب پرافتخار قرآن، به شما فرزندان عزیز اسلام مژده پیروزی نهایی می‎دهم؛ به‎شرط اینکه نهضت بزرگ اسلامی و ملی ادامه یابد و پیوند بین شما جوانان برومند اسلام ناگسستنی باشد؛ و به‎شرط آگاهی از حیله‎‎های استعمارگران راست و چپ و جنود ابلیسی آنان و مهره‎‎هایی به اسم شاه و دولت و وزیر و وکیل که به‎جان ملت مستضعف افتاده‎اند و خون آنان را می‎مکند. هان،‎ ای عزیزان من! در محیط مدارس و دانشگاه‎ها و دانشسرا‎ها آگاهانه و متعهد به‎ پاخیزید و به هم بپیوندید و برای نجات اسلام و کشور کوشش کنید، و قبل از هر چیز عملا از احکام پرارج اسلام که سعادت ملت‎ها را بیمه نموده است پیروی کنید، و جناح‎هایی را که در اثر تبلیغات اجانب، فریب‎خورده و بعضی مکتب‎ها را پذیرفته‎اند و یا به آن‎ها تمایل پیدا کرده‎اند، از حیله دشمن آگاه کنید و جنایت‎های سران حیله‎باز مکتب‎های منحرف را افشا کنید و برای نجات کشور، از تفرقه و تشتت سخت احتراز کنید و با صراحت خواست‎های ما را که خواست همه مستضعفین است به آنان گوشزد کنید و شعار ما را که شعار ملت محروم و مظلوم است به آنان پیشنهاد کنید. باشد که با شناخت صحیح به شما بپیوندند.» (صحیفه امام، ج ۳، ص ۴۸۳)

امام خمینی

20 مهر؛ امام خمینی به مناسبت چهلم شهدای 17 شهریور، (جمعه خونین) در پیامی خطاب به ملت ایران فرمود: «عزیزان من! همت کنید و زنجیر‎های اسارت را پاره کنید و مهره‎‎های خیانتکار را یکی پس از دیگری از صحنه خارج کنید و دست مهره‎دار‎های سودجو را از کشور‎های اسلامی قطع کنید. سعادت و آزادی و استقلال، پشت سد مهره‎‎های داخلی و مهره‎دار‎ها است، سد‎ها را ویران کنید و صف‎ها را درهم شکنید و کشور را نجات دهید.» (صحیفه امام، ج 3، ص 511)

21 مهر؛ امام در یکی از اولین سخنرانی‎‎های خود در جمع دانشجویان درباره اوضاع ایران و اصلاحات آمریکایی شاه، خط مشی «نه شرقی نه غربی، جمهوری اسلامی» را با افشای جنایات شاه در سایه حمایت بلوک شرق و غرب، تبیین کردند: «شاه نمی‎تواند ادامه حیاتش را بدهد، الا زیر پرچم نظام و زیر سرنیزه نظامی‎ها که دنبالش سرنیزه آمریکایی‎ها است. اگر سرنیزه آمریکایی نباشد، معلوم نیست نظام ایران الان آن‎طور انقیاد را داشته باشد.» و نیز: «همه این حرف‎هایی که این دولت‎های بزرگ می‎زنند و جامعه‎‎هایی درست کرده‎اند برای حقوق بشر، برای امنیت، برای چه، نه امنیتشان به امنیت آدم می‎برد و نه حفظ حقوق بشرشان به حفظ حقوق آدم می‎برد. همه‎اش برای این است که این ملل ضعیف را ببلعند.» و نیز: «با مفهوم «آزادی» و «جامعه مترقی» در نظر کارتر هزار از این مردم کشتند، در روزنامه‎‎های شوروی تأیید کردند از شاه. الان هم تأیید کردند این را، با این کشتاری که الان شما ملاحظه می‎کنید در ایران هر روز یک گوشه‎ای هست. الان هم این کار این‎ها همه‎شان برای این است که این گاز ایران را می‎خواهد، آن نفت ایران را می‎خواهد؛ آن دارد گاز ایران را می‎برد، آن دارد نفت ایران را می‎برد. همه دنبال این هستند که این ملت ضعیف عقب بمانند؛ چشمهای‎شان باز نشود.» (صحیفه امام، ج 3، صص 19-516)

22 مهر؛ امام در مصاحبه با روزنامه فیگارو و تشریح اوضاع آینده ایران درباره ماهیت اسلامی نهضت و حکومت آینده فرمودند: «مخالفین رژیم ایران و قیام کنونی، قربانی تبلیغاتی هستند که آن‎ها را از طبیعت خود بیگانه می‎سازد. ما وقتی از اسلام صحبت می‎کنیم، به معنی پشت‎کردن به ترقی و پیشرفت نیست، بلکه عکس آن صحیح است. به عقیده ما اساسا اسلام یک مذهب ترقی‎خواه است، ولی ما دشمن رژیم‎هایی هستیم که تحت عنوان تجددخواهی، روش دیکتاتوری و ظلم را در پیش می‎گیرند» (صحیفه امام، ج 4، ص 1)

28 مهر؛ امام در سخنرانی در جمع ایرانیان مقیم خارج پیرامون تبلیغات منفی درباره اسلام و آینده نهضت می‎فرمایند: «این جور نیست که اگر یک حکومت اسلامی پیدا بشود، دیگر زندگی مردم را به هم می‎زند… کجای قرآن، کجای احکام قرآن، کجای احکامی که خود روحانیون [دارند] یک همچو کلمه‎ای ازشان صادر شده است که ما با مظاهر تجدد مخالفیم. ما با مظاهر انحرافات مخالفیم… ما با اصل سینما، اگر چیز‎هایی را که انجام می‎دهد، کار‎هایی را که انجام می‎دهد کار‎هایی باشد که برای ملت مفید است، بچه ما را تربیت می‎کند؛ رشد می‎دهد؛ مخالف نیستیم.» (صحیفه امام، ج 4، ص 54)

3 آبان؛ در پاسخ به سؤال خبرنگار درباره مواضع آشتی‎جویانه مهندس بازرگان، دکتر کریم سنجابی و آیت‎الله شیرازی، امام می‎فرمایند: «من با روش آشتی و بینابینی مخالفم و از اول هم با این‎ روش مخالف بودم. علت هم آن است که این کار نه رژیم شاه را از بن‎بست خارج می‎کند – چراکه علت در بن‎بست قرارگرفتنش برنامه‎‎هایی است که مأمور اجرایشان بوده است – و نه از فشار و اختناق و کشت و کشتار می‎کاهد. اگر همه به‎طور روشن و قاطع این موضع را اتخاذ کنند که رژیم شاه باید برود، دیگر رژیم ناگزیر می‎شود سیاست خسته‎کردن را از راه کشتار‎های مستمر و روش‎های تازه فشار و اختناق کنار بگذارد و پیروزی ملت نزدیک‎تر می‎شود. کسانی که لیاقت سرنگون‎کردن این رژیم را داشته باشند، البته با این کار خود ثابت می‎کنند که توانایی اداره کشور را نیز دارند.» (مصاحبه با خبرگزاری فرانسه درباره آینده ایران، صحیفه امام، ج 4، ص 145)

18 آبان؛ در مصاحبه با مجله هفتگی «آمستردام نیوروو هلند» درباره حکومت اسلامی می‎فرمایند: «ما با تکیه بر دستورات اسلامی و اجرای مقررات آن در همه زمینه‎ها تلاش خواهیم کرد که از سویی دست عناصر فاسد کوتاه شود و از طرفی انگیزه‎‎های فاسد‎کننده نابود شود. و دیگر اینکه عموم مردم را موظف می‎دانیم که انحراف از مسیر اسلامی را در هر کجا که می‎بینند از پایین‎ترین و بالاترین مقامات بلافاصله جلوگیری کنند. و بدین‎ترتیب از رشد فساد جلوگیری می‎شود و مجال بر عناصر فاسد نیز بسته می‎ماند.» (صحیفه امام، ج 4، ص 413)

امام خمینی در فرانسه

25 آبان؛ در مصاحبه با خبرنگار انگلیسی خبرگزاری رویتر می‎فرمایند: «راه‎حل میانه یعنی تسلیم [در برابر] رژیم شاه. زیرا بساط سلطنت و همه بنیاد‎های فشار و اختناق و تمام برنامه‎‎هایی که اجرایشان ایران را به این ‎روز انداخته است و کار را به بن‎بست فعلی رژیم کشانده است، پابرجا هستند. بنابراین راه‎حل میانه، یعنی پیوستن به رژیم شاه، و این نه تنها بن‎بست را از بین نمی‎برد، بلکه کامل می‎کند و ملت کسانی را که به این راه‎حل‎ها گوش می‎دهند، نه تنها نفی می‎کند بلکه خائن می‎شمارد.» (صحیفه امام، ج 4، ص 523)

20 آذر؛ مأمورین کاخ الیزه نظر رئیس‎جمهوری فرانسه را مبنی بر اجتناب از هرگونه فعالیت سیاسی به امام ابلاغ کردند که امام صراحتا به «کلود شایه» نماینده دولت فرمودند: «ما اعتقاد داریم که شاه و دولت، غاصب است و اعتقاد داریم که سرنوشت ما باید در دست خودمان باشد؛ و این‎ها با زور سرنیزه حکم می‎کنند. ریشه اختلاف ما با شما، در همان اظهار عقیده است. سرباز، در یک دولت غاصب سرباز نیست. در یک دولتی که شاه غاصب است و بر تمامی مصالح ملت قیام کرده است، شاه یاغی است؛ نه یک دولت غاصب است؛ لذا یک قیام مسلحانه هم شورش نیست؛ بلکه ضد‎شورش است… . اگر دولت فرانسه مایل نیست ما حرف حقمان را بزنیم – حرف خود را که همه آزادند حرف حقشان را بزنند، نگوییم – ما با ناراحتی به‎جای دیگر منتقل می‎شویم.» (صحیفه امام، جلد 5، ص 208)

16 دی؛ دولت نظامی ازهاری کنار گذاشته شد و شاپور بختیار، یکی از سران جبهه ملی به‎عنوان آخرین مهره آمریکا برای تصدی پست نخست‎وزیری به شاه پیشنهاد شد. پیام‎‎های امام خمینی مبنی بر وجوب ادامه مبارزه، طرح‎های رژیم را نقش بر آب ساخت.

22 دی؛ امام در پیامی به ملت مسلمان ایران به مناسبت تشکیل شورای انقلاب فرموند: «بر ملت شجاع ایران است که خود را در مقابل چنین توطئه‎ای به هر وسیله ممکن مجهز کنند و با اتکا به خدای تعالی از اشخاصی که به جز سودطلبی چیزی در نظر ندارند نهراسند، که مبارزات پرشور ملت ایران نشان داده است که نمی‎هراسند و می‎دانند که اینان هم مثل آن خائنین که فرار را اختیار و با مال ملت در خارج زندگی را انتخاب کرده‎اند، استقامت را از دست داده‎اند. ملت ایران موظف است که به درجه‎داران و افسران و صاحب‎منصبان شریف احترام بگذارند. باید توجه داشته باشند که چند نفر ارتشی خائن نمی‎توانند اکثریت ارتش را آلوده کنند؛ حساب این چند نفر ارتشی خونخوار معلوم و از حساب ارتش ایران جداست. ارتش از ملت است و ملت از ارتش؛ با رفتن شاه خائن خللی بر آن وارد نخواهد شد… ملت شریف باید تا نتیجه نهائی، دست از مبارزات پرشور خود برندارند، که نمی‎دارند. باید به اعتصابات و تظاهرات ادامه دهند و در صورتی که چماق به دستان و یا مفسدین به آنان حمله کردند، می‎توانند دفاع از خود کنند اگرچه منتهی به قتل آنان شود » (صحیفه امام، ج ۵، ص ۴۲۶)

امام خمینی در فرانسه

۲۳ دی‎؛ شورای سلطنت مرکب از شاپور بختیار نخست‎وزیر، محمد سجادی رئیس مجلس سنا، جواد سعید رئیس مجلس شورای ملی، علیقلی اردلان وزیر دربار، عبدالله انتظام، ارتشبد قره‎باغی، دکتر علی‎آبادی دادستان سابق کل کشور، محمدعلی وارسته و سیدجلال‎الدین تهرانی، تشکیل شد. شورای سلطنت موظف بود با امام‎خمینی تماس بگیرد و در صورت امکان با دادن امتیازاتی با ایشان به توافق برسد.

۲۵ دی؛ در پاسخ به سؤال خبرنگار فرانسوی مجله محلی «لُ اکُو» درباره ماهیت دموکراسی در جمهوری اسلامی، می‎فرمایند: «در اسلام، دموکراسی مندرج است و مردم آزادند در اسلام، هم در بیان عقاید و هم در اعمال، مادامی که توطئه در کار نباشد و مسائلی را عنوان نکنند که نسل ایران را منحرف کنند.» (صحیفه امام، ج 5، ص 468)

26 دی؛ شاه پس از تشکیل شورای سلطنت و اخذ رأی اعتماد برای کابینه بختیار از کشور فرار کرد. عصر آن روز امام پیامی صادر کردند که توسط حاج احمد خمینی برای نمایندگان رسانه‎ها قرائت شد: «فرار محمدرضا پهلوی را که طلیعه پیروزی ملت و سرلوحه سعادت و دست‎یافتن به آزادی و استقلال است به شما ملت فداکار تبریک عرض می‎کنم. شما ملت شجاع و ثابت‎قدم به ملت‎‎های مظلوم ثابت کردید که با فداکاری و استقامت می‎توان بر مشکلات، هرچه باشد، غلبه کرد و به مقصد، هرچه دشوار باشد، رسید.» (صحیفه امام، ج ۵، ص ۴۸۶)

۲۸ دی؛ سیدجلال‎الدین تهرانی رئیس شورای سلطنت، برای مذاکره با رهبری انقلاب وارد پاریس شد. بختیار هم به روابط قدیمی سیدجلال با روحانیت امیدوار بود؛ اما تلاش رئیس شورای سلطنت برای ملاقات با امام در نوفل‎لوشاتو بی‎نتیجه ماند. جواب امام صریح و روشن بود: با هیچ‎یک از نماینده‎‎های سلطنتی ملاقات نخواهم کرد. شرط امام برای صدور اجازه‎ ملاقات به تهرانی، استعفای وی از شورای سلطنت بود. علاوه‎بر این، او باید در متن استعفانامه تأکید می‎کرد که شورا غیرقانونی است. تهرانی نیز ناچار استعفانامه خود را امضا و به امام تقدیم کرد. در نتیجه 3 بهمن، شورای سلطنت که برای حفظ رژیم سلطنتی در ایران تشکیل شده بود، منحل گردید.

5 بهمن؛ دولت اعلام کرد که تا 3 روز دیگر همه فرودگاه‎‎های کشور تعطیل خواهند بود. امام خمینی (رحمت‎الله‎علیه) نیز در نامه‎ای به ملت ایران نوشتند: «از اینکه ایادی اجانب، فرودگاه‎‎های سراسر ایران را به روی من بسته‎اند، به‎ ناچار تصمیم گرفتم که روز یکشنبه 29 صفر (هشتم بهمن) به کشور برگشته و چون سربازی در کنار شما به مبارزه علیه استعمار و استبداد تا پیروزی نهایی ادامه دهم… ملت آگاه باید بداند که دولت فعلی با کمال بی‎شرمی تصمیم دارد شاه مخلوع و فراری را چون گذشته برگرداند و حکومت جابرانه این دودمان ننگین را بار دیگر بر ما تحمیل کرده و برای همیشه ما را در اختناق و زیر سلطه اجانب قرار دهد؛ ولی دیگر دیر شده است و اراده آهنین ملت به خواست خداوند این آخرین توطئه را نیز درهم خواهد شکست.»

6 بهمن؛ امام خمینی در دیدار با رمزی کلارک دادستان کل وقت آمریکا، ریچارد فالک استاد دانشگاه پرینستون و دان لویی نماینده وقت سازمان‎‎های مذهبی آمریکا در نوفل‎لوشاتو، مطالبی بدین مضمون بیان کردند: «اگر آمریکا دست از فشار و تهدید و دخالت بردارد، دولتی که در آینده در ایران تشکیل خواهد شد، نیروی خود را صرف اجرای عدالت خواهد کرد و اگر قدرتمند‎هایی که در رأس ملت‎ها واقع شده‎اند کنار بروند یا اصلاح بشوند، تفاهم با ملت‎ها هم آسان خواهد بود ولی تا زمانی که آن‎ها هستند، تفاهم ایجاد نخواهد شد.»

7 بهمن‎؛ به مناسبت سالروز رحلت پیامبر مکرم اسلام (صلی‎الله‎علیه‎وآله‎وسلم) و شهادت امام حسن مجتبی (علیه‎السلام)، مردم با راه‎اندازی تظاهرات در سراسر کشور خواستار بازشدن فرودگاه مهرآباد برای ورود امام خمینی شدند. بختیار اعلام کرد برای ملاقات با آیت‎الله خمینی اگر لازم باشد به پاریس خواهد رفت. حضرت امام در پاسخ، دولت بختیار را غیرقانونی دانستند و تأکید کردند: «بختیار تا استعفا ندهد ملاقاتی در کار نیست.»

8 بهمن؛ امام‎خمینی ضمن صدور پیامی درباره شرط پذیرفتن بختیار در نوفل‎لوشاتو، در سخنانی در جمع حاضران در نوفل‎لوشاتو فرمودند: «من در اول فرصتی که پیدا کنم به خواست خدا می‎روم ایران و اول قدمی که برمی‎دارم تأسیس می‎کنم یک دولت اسلامی مبتنی بر احکام اسلام بر رأی مردم.» (صحیفه امام، ج 5، صص 50-543)

۱۱ بهمن؛ امام در آخرین پیام خود پیش از عزیمت به ایران فرموند: «بسم الله الرحمن الرحیم. در این موقع که پس از چهار ماه توقف پرحادثه در خاک فرانسه، برای خدمت به وطنم می‎خواهم اینجا را ترک کنم، لازم می‎دانم از دولت فرانسه که وسایل امنیت و آزادی بیان را برای این‎جانب مهیا نمود و از اهالی محترم که با حس انسان‎دوستی علاقه خود را به آزادی و استقلال کشور ایران اظهار داشتند تشکر کنم. امید است مهمان‎نوازی دولت و ملت فرانسه و حس آزادی‎خواهی آنان را فراموش نکنم و از زحماتی که به همسایگان و اهالی نوفل‎لوشاتو دادم معذرت می‎خواهم. امید است احترامات این‎جانب را بپذیرند. روح‎الله الموسوی الخمینی» (صحیفه امام، ج ۶، ص 6)

و فردای آن روز، در تاریخ ۱۲ بهمن ۱۳۵۷ امام‎خمینی با پرواز هواپیمایی ایرفرانس عازم بازگشت به وطن شدند؛ پروازی که در ساعت ۹ و ۲۷ دقیقه و ۳۰ ثانیه صبح در فرودگاه مهرآباد تهران به زمین نشست و امام را در آغوش استقبال ملت قرار داد

ثبت نظر

نام:
رایانامه: (اختیاری)

متن: