یکشنبه ۰۹ تیر ۹۲ | ۲۲:۲۷
گفتگو با دکتر طیبی رئیس جهاد دانشگاهی علم و صنعت:

۵۰ درصد توان ساخت دکل حفاری در کشور

شرکتی که ماموریت آن صرفا حفاری است نمی­توانیم به او بگوئیم که باید از تجهیزات ساخت داخل استفاده کند، اما می­توانیم توقع داشته باشیم در شرایط یکسان و به لحاظ ملی از تولیدات ساخت داخل حمایت کنند و از داخل خرید خود را انجام بدهند.


دکتر طیبی از صد سال پیش که نفت ملی شد تاکنون این دغدغه در میان صاحب‌نظران وجود داشته که صنعت نفت هنوز ملی نشده است. به عبارت دیگر زمانی صنعت نفت ملی خواهد شد که اکثر تجهیزات و فناوری‌های لازم در این صنعت در داخل بومی شده باشند. دراین میان حمایت از تولیدکنندگان داخلی تجهیزات نقش بسیار حیاتی داشته و این انتظار وجود دارد که شرکت‌های نفتی از تولیدکنندگان داخلی خریدهای خود را انجام دهند. هفته پیش مصاحبه‌ای از مدیرعامل شرکت حفاری شمال منتشر شد (اینجا) که حاوی مطالبی بود مبنی بر عدم وجود تولید کننده واقعی در داخل. همین مساله سبب شد تا گفتگویی با دکتر طیبی رئیس جهاد دانشگاهی علم و صنعت انجام دهیم و از ایشان این مساله را جویا شویم.

اقای دکتر طیبی مباحثی در رسانه‌ها از قول یکی از مسئولین طرح شده است که توانایی ساخت دکل حفاری در داخل کشور وجود ندارد، آیا واقعا توانایی ساخت در داخل وجود ندارد؟ اگر هست در چه بخش‌هایی است و در چه بخش‌هایی هنوز توان داخلی نداریم؟

 اینطوری نیست. به طور مطلق نمی‌شود صحبت کرد. شما در نظر داشته باشید که دکل­های حفاری باید طوری طراحی بشوند که در طول عمر مفید ۳۰ ساله­ی خود بتوانند در برابر شرایط اقلیمی متفاوت سرد و گرم، زلزله، جابجایی­های دکل و … استقامت مناسب و کافی داشته باشند. طراحی این ریگ­ها طراحی ویژه­ای را می­خواهد که دانش فنی طراحی ریگ­های ۱۵۰۰، ۲۰۰۰ و ۳۰۰۰ را به دست آورده­ایم. همچنین دانش انتخاب تجهیزات مناسب تشکیل دهنده­ی یک دکل حفاری که بتوانند با هم عملکرد هماهنگی و مناسبی برای حفاری داشته باشند را نیز به­دست آورده­ایم، مثلا دانش انتخاب روتاری تیبل، ماد پمپ­ها، تاپ درایو، انتخاب سیستم­های سوخت مناسب و … .

علاوه بر ساب استراکچر، سیستم­های برقی و کنترلی، تاپ درایو و کلیه­ی مخازن و عملیات پایپینگ در داخل کشور انجام می­شود که حدود ۵۰ درصد از یک دکل را تشکیل می­دهند و به­زودی ۳ قسمت دیگر دکل نیز ساخت داخل می­شوند که عبارتند از: دراوورک (ماشین سازی اراک کار ساخت آن را بر عهده گرفته است)، روتاری تیبل(ماشین پیچیده­ای نیست) و ماد پمپ­ها (بخش­های خصوصی توان ساخت آن را دارند اما در صورتی که تعداد پمپ­های سفارش برای ساخت بالا باشد تا برای بخش خصوصی صرفه اقتصادی داشته باشد ). دکل­ساز تنها کاری که می­کند این است که قدرت انتخاب تجهیزات مناسب را داشته باشد و سازه اصلی که همان استراکچر هست را بسازد، دکل ساز لزومی ندارد که پمپ یا تاپ درایو بسازد.

مدیریت خرید را باید نظام اجرایی کشور انجام دهد

با توجه به افق پیش رو که با سیاست­های اقتصادی کلان کشور نیز همخوانی دارد، نیاز به تهیه دکل­های حفاری کاملا مشهود شده است، اما در بحث مدیریت بازار برای تهیه­ی دکل­های حفاری مورد نیاز کشور، منطقی هست که این نیاز را از طریق داخل رفع کرد، اما شرکت­های حفار فقط به تولید نفت و گاز خود توجه دارند و به توان داخل برای تامین تجهیزات و دکل توجهی ندارند. آیا این نگاه شرکت­های حفاری نگاهی درست است؟

 شرکتی که ماموریت آن صرفا حفاری است و در ساختار سازمانی خود وظیفه­ی سودآوری دارد، نمی­توانیم به او بگوئیم که باید از تجهیزات ساخت داخل استفاده کند، اما می­توانیم توقع داشته باشیم در شرایط یکسان وقتی می­بینند که داخل توان ساخت ۵۰ درصدی تجهیزات را دارد و به لحاظ کیفیتی نیز با جنس خارجی قابل رقابت است، به لحاظ ملی از تولیدات ساخت داخل حمایت کنند و از داخل خرید خود را انجام بدهند. اما مدیریت خرید را باید نظام اجرایی کشور انجام دهد، چون که ابزار و تعرفه­ها همگی در اختیار آن­هاست. ما در ساخت دکل مشکلی نداریم، مشکل اصلی ما تامین منابع مالی است و اگر همان منابعی که برای خرید از خارج اختصاص داده می­شود به داخل هم اختصاص داده شود ما نیز در زمان مقرر تجهیز را تحویل می­دهیم و همانطور هم که وزیر محترم نفت اعلام کرده، حتی خرید داخلی را با ۲۰ درصد بالاتر از قیمت همسان خارجی آن انجام می­دهند. مشکل ما اصلا مشکل ساخت نیست، مشکل ما مشکل تامین منابع است، بعد باید با ابزارهایی که در اختیار وزارت صنعت،معدن و تجارت هست با افزایش دادن تعرفه­ها تا می­توان حمایت از تولید داخل را انجام داد.

با توجه به اینکه خود وزارت نفت نیز پیگیر حمایت از تولید داخل بوده است و اقداماتی را انجام داده است اما نکته اینجاست که احتمالا سازوکار عملیاتی مناسبی در دستور کار نبوده یا وزارت نفت قدرت لازم را نداشته که اکنون ساخت داخل دچار مشکلات بسیاری شده است، به نظر شما گره کار در کجا بوده است؟

 بنده فکر می­کنم که هم وزیر محترم نفت و هم رئیس شرکت ملی نفت علاقه به تولید داخلی دکل­های حفاری دارند اما مطلبی که در طی جلسات عنوان شده است مبنی بر وجود مشکلات تامین منابع مالی است. با این وجود طی جلسه­ای که به تازگی با مدیرعاملان یکی از بانک­های کشور داشته­ایم آن­ها علاقمند به تامین مالی ساخت دکل بوده­اند و نسبت به آن قول نیز داده­اند و ما نیز انشاالله مذاکرات را پیش می­بریم.

ایفای نقش حاکمیتی حلقه مفقوده

پاسکاری­هایی که تولیدکننده ­ها و مصرف­کننده­ ها در فضای رسانه ­ای انجام می­دهند باعث می­شود که هر یک از طرفین دیگری را مقصر بدانند، در حالیکه نقش حاکمیتی به خوبی ایفا نمی­شود و باعث به حاشیه رفتن هدف اصلی و حل نشدن مسئله می‌شود، در مورد خلا حاکمیتی موجود و درست ایفا شدن نقش حاکمیتی نظر شما چیست؟

 نظر بنده هم همینطور است و من معتقدم که اگر بودجه­های پژوهشی نفت که نظام حاکمیتی کشور برای توسعه فناوری کشور هزینه می­کند بر اساس یک نقشه درست هدایت گردد ما یکبار باید صاحب تکنولوژی شویم و این تکنولوژی اقتصادی شود و در جریان تولید قرار بگیرد. مشکل ما الان این است که بودجه­های پژوهشی کشور بیشتر جنبه­ی ویترینی پیدا کرده­اند، در حالی­که این­ها باید بر اساس یک نقشه راه درست یکبار هزینه بشوند و حتی بتوانیم در ادامه آن هزینه را برگردانیم، زیرا اگر درست هزینه کرده باشیم و تولید اقتصادی داشته باشیم باید هزینه­ی خود را برگرداند و به جای این­که این هزینه­ها ریسک پذیر باشند باید برگشت­پذیر باشند. البته این نظام­ها باید به درستی توسط افراد توانا و آگاه به مسائل فناوری نوشته شود و همه­ی این شرایط دست به دست هم داده­اند و شرایط فعلی را به وجود آورده­اند.

ما فکر می­کنیم که با توجه فضای جدیدی که در کشور هست ما نیاز به اقدام هر چه سریعتر برای ساخت دکل­های حفاری به منظور حفاری و برداشت از میادین مشترک کشور داریم و نظام حاکمیتی باید اولویتی برای تامین منابع مالی ساخت دکل­های حفاری قائل شود. ایرادی برای ساخت دکل­های حفاری وجود ندارد گرچه اکنون بعضی­ها اظهار می­کنند که به دکل نیاز نداریم، به هرحال حتی اگر نیاز به دکل ضروری هست یکی یا دوتا دکل را از طریق سازنده به کشور وارد کنیم تا اگر قرار باشد امتیاز انتقال تکنولوژی داده شود، شرکت سازنده این امتیاز را در اختیار بگیرد. مابقی دکل­های حفاری نیز می­توانند در مدت زمان مشخصی در داخل ساخته شوند، زیرا همه­ی میادین را هم که نمی­توانیم همزمان حفاری کنند و بالاخره باید یک میدان حفاری شود و سپس به سراغ میدان دیگر بروند. طبق این بازه­ی زمانی مشخص این کار کاملا عملی می­باشد و ساخت داخل را هم انجام می­دهیم و اگر احیانا دکلی هم مورد نیاز بود، اشکالی ندارد که در همان بازه­ی زمانی آن را از خارج تهیه کنند، البته از کانال سازنده که امتیاز انتقال تکنولوژی را سازنده به خود اختصاص بدهد.

نیاز کشور تا پایان برنامه پنجم ۳۰ دکل حفاری

تعداد دکل­های مورد نیاز بر اساس پیش­ بینی­ هایی انجام شده برای حفاری چاه­های جدید و چاه­های تعمیراتی حدود ۳۰ دستگاه دکل بوده است و اکنون آمارهایی از ۲۶ تا ۳۶ دکل در حال عنوان شدن است که برای رسیدن به برنامه پنج­ساله نیاز به این تعداد دکل هست تا به جمع بقیه دکل­های در حال حفاری اضافه شوند. به تازگی آقای قلعه­بانی برای شروع به ساخت ۶ دکل حفاری تماس گرفتند و پیگیر این قضیه بودند اما مشکل اینجاست که زمان را خیلی از دست می­دهیم و باید تا کنون بر اساس قرارداد ساخت ۱۴ دستگاه دکل، ۲ دستگاه آن را تا خرداد سال ۹۲ تحویل می­دادیم و برنامه­ریزی­های آن انجام شده بود که متاسفانه این فرصت از دست رفت و انشاالله آینده را از دست ندهیم.

ثبت نظر

نام:
رایانامه: (اختیاری)

متن: