چهارشنبه ۰۶ آذر ۹۲ | ۱۱:۴۱

راه دشوار ساده زیستی در دولت روحانی

امیر امیرگان

در مقاطع حساس تاریخ اسلام که افراد بزرگ در آن مردود شده و به تبع آنان گروههایی از اقشار ریزش نمودند ،غالبا مسئله دوری از زهد و ساده زیستی و غلبه اشرافیگری و دنیا خواهی مطرح است.


imagesCA891S0Xامیرامیرگان – الناس علی دین ملوکهم…*1 از مفاهیم مهمی که در اسلام چه در غالب شعائر و احکام فقهی وچه در مسائل اخلاقی بسیارمورد توجه قرار گرفته است. مفاهیمی همچون قناعت، پرهیز از اسراف، و زهد می باشد. دستورات اسلامی پیوند های مهمی در حوزه فردی و اجتماعی دارند.

یکی از گناهان بزرگ و نابخشودنی، ترویج گناهان فردی همچون تجمل پرستی و اسراف و ریختن قبح این مسائل در جامعه است.

در مقاطع حساس تاریخ اسلام که افراد بزرگ در آن مردود شده و به تبع آنان گروههایی از اقشار ریزش نمودند ،غالبا مسئله دوری از زهد و ساده زیستی و غلبه اشرافیگری و دنیا خواهی مطرح است.

«… در يكى از تاريخ‌ها خواندم زمانى كه وليد بن‌عبدالملك خليفه شده بود، چون خيلى اهل جمع‌كردن ثروت و جواهرات و اشياء قيمتى بود، مردم كوچه و بازار وقتى به همديگر مى‌رسيدند، مكالماتشان از اين قبيل بود: آقا! فلان لباس را آوردند، شما خريديد؟ آقا! فلان نگين را فلان كس آورده، شما خريديد؟ يعنى مردم همه‌اش راجع به خريد و فروش وسايل و اشياء زينتى و امثال اينها حرف مى‌زدند. بعد از وليد، سليمان‌بن‌عبدالملك خليفه شد. او اهل ساختمان‌سازى بود و به كاخ‌سازى و ساختمان‌سازى خيلى عشق مى‌ورزيد. اين مورخ مى‌گويد مردم حتّى وقتى براى نماز به مسجد مى‌آمدند، يكى مى‌گفت: آقا! شما كار ساختمانىِ منزلتان را تمام كرديد؟ ديگرى مى‌گفت: آقا! شما فلان خانه يا زمين را خريديد؟ ديگرى مى‌گفت: آقا! شما آن دو اتاق را اضافه كرديد؟ حرفهايشان همه از اين قبيل بود. بعد از اين دو نفر، عمربن‌عبدالعزيز آمد. او اهل عبادت بود. مورخ مى‌گويد مردمِ كوچه و بازار وقتى به هم مى‌رسيدند، يكى مى‌گفت: آقا! راستى شما ديروز دعاى ماه رجب را خوانديد؟ ديگرى مى‌گفت: آن دو ركعت نماز را خوانديد؟ بنابراين رفتار ماها يك تأثير قهرى در رفتار مردم دارد»*2…

ریزش بزرگان صدر اسلام همچون طلحه، زبیر، عثمان و به تبع ایشان مردمان کوفه و برخی قبائل بزرگ صدر اسلام، گواهان دیگری بر این ادعاست.

مقام معظم رهبری درتحلیل واقعه عاشورا و سقوط تدریجی مردم کوفه، عوض شدن ارزشها و ترویج دنیا خواهی و پرهیز از زهد و ساده زیستی در میان خواص و مردمان آن روزگار را بسیار مهم ارزیابی می نمایند.انقلاب اسلامی ایران که یک بازگشت تاریخی به سوی ارزشهای اسلامیست، از ویژگیهای اصلی آن ساده زیستی مسئولان و مردم و پرهیز از اشرافی گریست.

امام راحل عظیم الشان و مقام معظم رهبری با سیره عملی و سخنان خود بارها بر این مسئله تاکید داشته و جامعه را دعوت به این امر کرده اند. «اگر ساده زيستی و در سطح توده مردم بودن در ذهن مسئولان نباشد، و اگر به جای ايستادگی در مقابل دشمن، رودربايستی ها،‌ و ضعف های شخصی و شخصيتی بر روابط سياسی و بين المللی مسئولان حاكم شود، در واقع بخش­های اصلی هويت جمهوری اسلامی از دست می رود و در چنين اوضاعی،‌ ساخت ظاهری نظام و پسوند اسلامی كاری از پيش نخواهد برد.»*3

از ظرافت های اصلی این موضوع مهم عدم خلط این مبحث با مفاهیم بلندی همچون تولید ثروت و توسعه اقتصادی و عمران و آبادانی و افزایش سطح رفاه می باشد. اندیشمندان اسلام ناب و بزرگانی همچون استاد شهید مرتضی مطهری در آثار خود سعی در تشریح مفاهیمی همچون زهد داشته و مختصات آن را ترسیم کرده اند که از عبارات مهم و کلیدی آن برگرفته از تعریف امیر المومنین علیه السلام از زهد در گنجینه شریف نهج البلاغه بوده و زهد را در میان دو آیه شریف قرآن و پرهیز از دلبستگی به زخارف دنیایی دانسته اند.

شهید مطهری در جای دیگر در تعریف زهد به سخن حضرت علی (ع)در نهج البلاغه اشاره می کند و می گوید:«زهد در قرآن، در دو جمله خلاصه شده است: «متاسف نشوید بر آن چه (از مادیات دنیا) از شما فوت می شود و شاد نگردید بر آن چه خدا به شما می دهد» هر کس بر گذشته، اندوه نخورد و برای آینده، شادمان نشود، بر هر دو جانب زهد دست یافته است.»*4

از نقاط قوت دولت های نهم و دهم که بارها مورد توجه رهبر معظم انقلاب قرار می گرفت و به عنوان شاخص در کلام ایشان مورد تاکید بود ساده زیستی مسئولان و ارتباط با اقشار مردم و چشم پوشی مسئولان از امتیازات مرسوم مدیران در دنیاست. شاخصی که حتما باید در عملکرد دولت جدید هم به چشم آید.

«از نقاط قوّتى كه به نظر من روى آن بايد تكيه كرد، مسئله‌‌ى برجسته شدن ارزشهاى انقلاب است. در اين سالهائى كه دولت نهم و دولت دهم بر سر كار بودند تا امروز، گفتمان انقلاب و ارزشهاى‌‌انقلاب و چيزهائى كه امام به آن توصيه ميكردند و ما آنها را از انقلاب آموختيم، خوشبختانه كاملاً برجسته شده: مسئله‌‌ى ساده‌‌زيستى مسئولان، استكبارستيزى، افتخار به انقلابيگرى. يك دوره‌‌اى بر ما گذشت كه اسم انقلاب و انقلابيگرى و اينها به انزوا افتاده بود.»*5

با توجه به مطالب فوق لازم است مسئولان کشور و خواص جامعه با رویکرد های فردی و تصمیمات مدیریتی خود گامهای بلندی در راستای ادامه این مسیر برداشته و این مفاهیم متعالی را در جامعه و اقشار مردم تزریق سازند، و این امر اقدام اساسی برای نیل به آرمانهایی همچون احیای تمدن اسلامی و معرفی ایران عزیز به عنوان الگوی کشورهای جهان اسلام و منطقه است.

پی نوشت‌ها:
1* مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، ج 102، ص 7، موسسه الوفاء، بیروت، 1404ق؛ الاربلی، علی بن عیسی، کشف الغمة، ج 2
2* دیدار با هیئت دولت 8/6/84
3* دیدار با دانشجویان دانشگاه علم و صنعت 24/9/87
4* 57/حدید/23
5* دیدار با هیئت دولت 3/6/91

ثبت نظر

نام:
رایانامه: (اختیاری)

متن: