شنبه 13 سپتامبر 14 | 08:00
در حاشیه یک خود تشکری دیگر در صدا و سیما

در نقد نسبت برنامه دینی، شادی و خندوانه

عباس سبکبار

متاسفانه خنداندن مخاطب به معنای برانگیختن یک واکنش فیزیکی مانند یک مسکن موقت در فرد، به جای ایجاد شادی باعث شده است که هدفگذاری رسانه ملی به جای تولیدات واقعی به سمت تولید برنامه‌هایی مانند خندوانه و در سطحی بالاتر راه اندازی شبکه ای به نام نسیم برود.


تریبون مستضعفین –در هفته گذشته در ادامه خود تعریفی هایی که به عنوان یک برنامه روتین در صدا و سیما وجود دارد، نشستی درباره به اصطلاح برنامه خندوانه که کپی برداری صد در صدی از برنامه tonight show با اجرای Jimmy Fallon است، با حضور برخی کارشناسان فرهنگی برگزار شد که در آن از این برنامه تعریف و تمجید می کردند. تا اینجای کار با دیگر خود تشکری های سازمان صدا و سیما و به و به و چهچه هایی که گهگاه با حضور خود آقای ضرغامی و خنده های بی امان آقای دارابی برگزار می‌شود هیچ تفاوتی نداشت اما نکته ای که باعث شد راقم این سطور دست به قلم ببرد انتساب صفتی توسط کارشناسان حاضر در نشست به «خندوانه» بود که هیچ نسبتی نه تنها با برنامه مذکور که با شبکه نسیم هم ندارد.

نشست نقد و بررسی برنامه خندوانه
در این دور همی آقای شهیدی فر «خندوانه» را یکی از دینی ترین برنامه های صدا و سیما دانست و حجت الاسلام زائری هم در تایید این گفته صحبت‌هایی با همان مضمون همیشگی کرد که دین همه اش گریه نیست و شروع کرد به پاسخ گفتن به همان شبهات کلیشه ای.
حال اینجا یک سوال مطرح می شود، خنده دینی چیست؟ آیا هر خنده ای خنده ی دینی به شمار می‌آید؟ مسلما پاسخ منفی است، حال خنده بی دلیلی که خندوانه مردم را به آن دعوت می کند «خنده ای دینی» به شمار می آید؟ درست است که دین فقط گریه نیست، اما همان دینی هم که این نسبت ناروا به آن داده می شود آیا تا کنون دیده اید که سفارش به گریه بی دلیل بکند؟ همان گونه که گریه بی دلیل در دین جایی ندارد نمی توان خنده بی دلیل را هم دینی دانست و نه تنها این امر دینی نیست بلکه مصداق بارز لهو است که دین به شدت مردم را از آن نهی کرده است. و از سوی دیگر اگر این برنامه را دینی به شمار آوریم، برنامه اصلی را نیز که این برنامه سعی کرده است یک کپی از آن ارائه دهد، برنامه ای دینی خواهد بود!
البته نگارنده به لزوم وجود فرح و شادی در جامعه اذعان دارد اما نکته ای که به نظر می رسد باعث انحراف در هدف گذاری برنامه هایی مانند خندوانه و یا در کل شبکه نسیم شده است فرق نگذاشتن میان فرح و شادی به عنوان یک مفهوم روحی و قلبی با خنده به عنوان یک نماد فیزیکی است. حتما دیده اید کسی را که با قلقک دادن از خنده به خود می پیچد، اما اگر تجربه او را داشته باشید می دانید که اصلا خوشحال نیست و یا کسی که در حال گریه شوق است و می دانید که از خوشحالی است که اشک می ریزد.
متاسفانه خنداندن مخاطب به معنای برانگیختن یک واکنش فیزیکی مانند یک مسکن موقت در فرد، به جای ایجاد شادی باعث شده است که هدفگذاری رسانه ملی به جای تولیدات واقعی به سمت تولید برنامه‌هایی مانند خندوانه و در سطحی بالاتر راه اندازی شبکه ای به نام نسیم برود.
البته این تنها انحراف رسانه ملی در سیاستگذاری و تولید برنامه نیست اما اینکه چنین انحرافی به نام دینی بودن برای مخاطب معرفی شود اشتباهی نیست که بتوان با اغماض از کنار آن گذشت.

  1. Ermia
    13 سپتامبر 2014

    به نظر من برنامه بسیار جالب و خوبی است و منافاتی با دین و دینداری هم ندارد
    شاید انتقاداتی به برنامه وارد باشد ولی کوبیدن کل یک برنامه عین بی انصافی است
    گاهی احساس می کنم ما به اصطلاح بچه مذهبی ها از سر حسادت که خودمان توانایی ساخت چنین برنامه هایی نداریم دس به قلم می شویم
    کار راحت تری است دست به قلم بردن

    یا حق

    • ایرانی
      14 سپتامبر 2014

      بسمه تعالی
      شروع خوبی برای صدا و سیماست ولی همانطور که نویسنده گفتند اشکالات زیادی هم دارد که باید برطرف شود. در واقع اشکال ان تناقض با سبک زندگی اسلامی است.
      لغو و لهوی بودن خنده ها و سوژه های آن، چرخیدن برنامه حول محور شخصیت و حرفهای مهمان که ممکن است هرکسی باشد، حرکات نامناسب در برخی موارد، محتوای پوچ شعر برنامه و بیشتر محتوای آن، اختلاط و عدم رعایت عفاف زنانه که در چنین محیطی اجتناب ناپذیر است، از جمله اشکالات برنامه هستند. ما اگر مسلمانیم باید در همه امور زندگی مطابق اسلام عمل کنیم و رسانه چون رسانه جمهوری اسلامی است باید مطابق اسلام عمل کند نه اینکه برای رفع تکلیف از خود به تقلید از فرهنگهای دیگر بپردازد.
      فکر میکنم بطلان ادعای شما یعنی حسادت نویسنده مشخص باشد.

    • مهدی
      9 می 2015

      ایرانی همه مطالب رو درست گفتند

    • امین
      15 سپتامبر 2014

      برادر من نگفته که برنامه خندوانه با دین منافات دارد
      گفته نمی توان به آن دینی گفت.

    • م الف
      2 می 2015

      مگه همه برنامه ها باید دینی باشه؟ ای بابا
      باور کنید یک حالت سومی هم میتونه باشه…لازم نیست یک برنامه حتما مختصات مذهبی داشته باشه و یا ازون طرف حتما مختصات ضد مذهب داشته باشه! میشه برنامه ای ساخت که فقط و فقط سرگرمی باشه و در عین حال اعتقادات کسی رو هم زیر سوال نبره. آخه این همه سال برنامه و سریال دینی و مصیبت نامه و گریه دار ساختن، به کجا رسیدیم؟؟!!!

    • حسین
      9 می 2015

      شما چقدر سعی می‌کنید خودتون رو به نفهمیدن بزنید!
      نگفته که باید همه برنامه ها دینی باشه. میگه دینی نیست! آقا جان دینی نیست. تمام!

    • م الف
      28 آگوست 2015

      مگه قراره همه برنامه ها دینی باشن؟ هر موضوعی، جای خودش رو داره. فکر میکنم صدا و سیما به اندازه کافی برنامه دینی داره.

  2. عباس
    14 سپتامبر 2014

    اگه عرضه داریدپیشنهاد یه برنامه کپی نشده وواقعا مفرح را که بادین هم سازگار باشه وتکراری وبیمزه نباشه رو بدید فقط انتقاد بدون پیشنهاد خوب بدرد لای جرز دیوار میخوره

    • هادی
      15 سپتامبر 2014

      مدیران کارکشته و با تجربه و دغدغه مند صداوسیما باید پاسخ شما رو بدهند.

  3. علی
    16 سپتامبر 2014

    وقتی کسایی که خودشون رو مذهبی میدونند تو این زمینه ها فعالیتی نداشته باشند ، نتیجش میشه این.اگه میتونیم یه جایگزین خوب براش پیدا کنیم و الا اینکه همش ایراد بگیریم خودمون رو خراب میکنیم

    • ناشناس
      16 سپتامبر 2014

      شکی نیست. ولی تردیدی هم نیست که نقد باعث پالایش برنامه های موجود میشه.

  4. زهرا
    15 می 2015

    به جاي نقد هاي الكي بشينين يه برنامه بسازين كه قطعا نميتونين چون به غم و غصه عادت كردين و تا يه برنامه شاد ميبينين حسودي ميكنين! اخه كي ميخواد با ذهن باز ببينيد دنيا رو؟!!…

  5. مهدي
    21 می 2015

    بسمه تعالي
    در مورد ديني بودن يك امر، دو نوع نگاه وجود داره. برخي ادعا مي كنند كه يك امر (مثلا همين برنامه) بايد قابل استناد كامل بر مبناي احاديث و قرآن باشه والا ديني نيست. عده اي هم معتقدند همين قدر كه امري با دين مخالف نباشه و مغاير نباشه، ديني هست(این گروه منزلت عقل را بالا می دانند و بنابر کل ما حکم به العقل حکم به الشرع … حکم عقلی را شرعی قلمداد می کنند. در دوره ی معاصر، این تز فکری را می توان در نظر و عمل شخصیت هایی چون امام و رهبری و امام صدر و شهید بهشتی و امثالهم مشاهده کرد).
    عليرغم نقد هايي كه به خندوانه وارده، بنابر نگاه دوم مي توان ادعا كرد دينيه. چرا كه لزوما مخالف و متضاد با اصل مذهب نيست.
    از طرفی روایتی داریم که عنوان می کنه کسی نیست که خودش رو شبیه دیگران بکنه و مثل اون ها نشه [عذر می خوام، منبعش در نهج البلاغه هست، فرصت ارائه ی دقیق منبع رو ندارم]. متن روایت محدودیتی رو اشاره نمی کنه. و علم هم با این مسئله مغایرتی نداره و اثر اجتماعی این پدیده غیر قابل انکاره.
    تا جایی که می دانم اسلام برای نهادینه شدن نشاط دائمی در وجود انسان تلاش می کند. خنده یک فرآیند فیزیکی هست و نشاط یک امر روحی درونی که قابل ایجاد کردن می باشد. از طریق عبادت، از طریق یادآوری خاطرات، … . در واقع یک امر اختیاری است که بسته به میزان تسلط فرد بر نفس و قوای جسمانی اش، ظهور و بروز خواهد داشت.
    نشاط و خنده تأثیر متقابل دارند. خنده ی حلال (که از طریق تمسخر دیگران و اعمال غیر اخلاقی به دست نمی اید) حتی به شکل مصنوعی، بستر ظهور نشاط را فراهم می آورد.
    یکی از ساده ترین دلایل تحقق چنین پدیده ای شاید این باشد که فرد برای خندیدن مصنوعی باید اندکی از مسائل مادی فاصله بگیرد و از این طریق بستر توجه به مسائل اساسی فراهم می شود. به خاطر همین است که افراد شاد پذیرش بیشتری برای درک مسائل دارند و کمتر گارد می گیرند، و همین افراد شاد بهتر می توانند اسلام را تبلیغ کنند چرا که نشاط را در طرف مقابل ایجاد می کنند و از طرفی آستانه ی تحملشان بالتر از سایرین است.
    رابطه ی نشاط و خنده چیزی شبیه ایمان و عمل صالح است. هر دو تأثیر متقابل دارند. مثلا دادن صدقه، بخل را دور می کند و این زمینه ی تقویت ایمان به خدا را فراهم می آورد و همین ایمان به خدا انسان را به سمت دادن صدقه دعوت می نماید.
    پس وقتی در اسلام توصیه می شود به تبسم و آن را هم سنگ صدقه می داند و از نشانه های مؤمنان، این توجه وجود داشته که تبسم اثر بیرونی و درونی دارد.

  6. محمد
    1 ژوئن 2015

    به نظر من حتی اگر این برنامه کپی یه برنامه خارجی باشه اشکالی نداره، چون برنامه جالبیه. فقط به خاطر اینکه یه برنامه کپی برنامه دیگه هست نمیشه گفت بده. باید دید برنامه خوب از آب در اومده یا نه. حتما که لازم نیست نوآوری باشه.

    • پیام
      7 آگوست 2015

      کلا خندوانه یک برنامه کپی اولا سوژه ها کپی سوژه های برنامه عسل موضوعاتی مطرح میکنه قبلا تو ماه عسل امسال یا سالهای قبل عنوان
      شیوه اجرا خندوانه کپی برنامه های مبتذل غربی

  7. مترسک
    20 ژوئن 2015

    جمع کنید بابا…
    هرچیزی حدی داره…
    خنده بی دلیل یعنی چی!!!!
    همین شماهایی که اینجور حرف میزنید اگه ی قدرتی به دست بیارید یا ازون ورآبی ها بدتر میشید یا ازینور آبی ها میشید مثل طالبان یا مثل اونایی که هر کاری میکنند…
    اینهمه خشک مذهب بازی نوبره والله…

  8. اصفهانی
    20 ژوئن 2015

    برنامه خندوانه از قسمتهای مختلفی تشکیل شده
    بعضی از اون قسمتها واقعا جذابه
    ولی بعضی از قسمتهاش هم خیلی بی مزه و عین لودگی است.
    مثلا یکی از بخشهای بی مزه اش، دعوت رامبد جوان به خندیدن است، حالا خندیدن به چه موضوعی؟ من نمیدونم؟!؟!
    خنده ی بی جهت بیشتر آدم را یاد شیرین عقل ها می اندازد تا آدم های با حال!!!
    من بیشتر ازدیدن برنامه هائی مثل شکرآباد و خنده بازار و سیب خنده و …. که مفهوم محور بود خوشم می آمد. برنامه های مفهوم محور، بیشتر باعث ایجاد نشاط روحی میشوند تا برنامه هائی که برای دقایقی انسان را بخنداند ولی خودش نداند برای چی و به چی خندیده است.

    • م الف
      28 آگوست 2015

      دوست عزیز، اون 25 ثانیه خنده اول برنامه و به قول شما بی معنی، دلیل داره و کاملا اثبات شده است. رامبد هم اکثرا تاکید میکنه و میگه که مغز تفاوت بین خنده واقعی و مصنوعی رو نمیدونه و درست بهمین خاطر بدن شروع میکنه به تولید اندروفین که از همه مهمتر تاثیرش در بالا رفتن ترشح سروتونین در مغزه که کمک میکنه مهارت حل مسئله در انسان بالا بره و افسردگی رو کاهش میده. باور کنید دلایل علمی و منطقی بسیاری در تاثیرات خنده (حتی مصنوعی) وجود داره …اما چون به ما گفته نشده زیاد نمیدونیم. تازه فقط 25 ثانیه میخندن…اگر چند دقیقه بود، میشد لودگی!

  9. مریم
    24 ژوئن 2015

    آفرین اصفهانی منهم با تو هم نظرم

  10. انسان
    5 جولای 2015

    درصد بالایی از ایرانی ها افسرده اند حالا هر برنامه و کاری هرچند کوچک باعث خندیدن ما شود ارزشمند است

    • عمو
      11 جولای 2015

      اوه اوه اوه اوه
      خنديدن به هر قيمتي؟!؟!؟!

    • ناشناس
      1 سپتامبر 2015

      دوست عزیز به چه قیمتی هان مگه دارن چی کار می کنن اقای جوان نگران مملکتمون و نگران مردمشه دوست نداره ببینه افسرده ان ملت ما بد کاری می کنه بگو بد کاری می کنه واقعا که خجالت داره حالا همه واسه ی ما دین دار شدن.

  11. محمد
    10 جولای 2015

    خیلی جالبه
    این رسانه اول انسان رو به افسردگی و پوچی میرسونه
    بعد میخاد نجاتش بده
    اینقدر نمی فهمن که برای شاد کردن مردم باید عوامل ناراحتی آور رو برطرف کنن
    این خنده های بیخودی فقط لحظه ای بیشتر دووم نداره بعدش بر حجم ناراحتی ها و افسردگی ها افزوده میشه
    اول باعث خراب کردن میشن بعد میگن اشکال نداره بخند از مشکلاتت ناراحت نباش هر غلطی میخای بکن بعد شاد باش بخند
    یعنی خاک بر سر این فکر
    واقعا آخرالزمانه
    جهال هم ریاست رو بدست گرفتند و هم مردم رو به لجن می کشن
    اللهم احفظ قائدنا الخامنه ای

    • بنده خدا
      11 جولای 2015

      سلام دوست عزیز.کاملا مشخصه عصبانی هستی!!!! و حقم داری.منم خیلی از این برنامه حرص خوردم .اما به نظرم انتقاد با این ادبیات در شان یک حامی رهبری نیست.مهدی یارت

    • میثم
      11 جولای 2015

      برادر من توضیح بده ببینیم کدوم برنامه ببه افسردگی و پوچی می رسونه؟!
      بعدشم اگر از عوامل ناراحتی آور منظورت مشکلات معیشتی هست مگه رسانه مسئول برطرف کردنشه؟!!
      بعدشم خواهشا وقتی جایی اینجوری صحبت می کنی برای آقا تو دلت دعا کن و ننویس!

  12. محمد
    25 جولای 2015

    ممنون از تریبون که نظر من رو انتشار داد

    واقعا که تریبونتون آزاده . n خط نظر بنویسی آخر بزنن حذف کنن

    دیگه پامو تو این سایت نمیزارم

  13. سپیده
    10 آگوست 2015

    متاسفانه برای شما.شما تنها کاری که در راستای دین انجام میدین،دین زده کردن دیگرانه،حداقل احادیث و روایاتی که برای شادی داریم بخونید بعد انگشت اتهام به سمت برنامه بگیرین.شماها انقدر حس حسادت دارین که نمیتونید ببینین یه برنامه با مضمونی شاد انقدر تو دل مردم جا کرده.دوست دارین مردم همیشه در حزن و عصبانیت و ناراحتی و غصه باشن،

  14. بنده. خدا
    12 آگوست 2015

    دوستان عزیز خندهی مصنوعی یا بقول شما الکیهمون تاثبری ر و روی بدن داره که خنده واقعی داره همین الانم میتونین درباره خواص خنده که یکی از خواصش شادیه تو گوگل سرچ کنین شادی هم همون چیزیه که تو دین بهش سفارش شده مگه نه ?

ثبت نظر

نام:
رایانامه: (اختیاری)

متن: