یکشنبه 31 اکتبر 10 | 22:00

شخصيت مختار به سادگی قابل رمزگشایی نيست

مترجم كتاب «مختارنامه» گفت: شخصيت مختار ثقفي و مطالبي كه درباره قيام او به عنوان يكي از انقلاب‌هاي بزرگ شيعه مطرح مي‌شود، سايه روشن‌هاي بسياري دارد. بنابراين شخصيت او، به سادگي قابل رمزگشايي نيست.


حجت‌الاسلام ابوالفضل هادي‌منش، نويسنده، مترجم، پژوهشگر و مدير گروه علمي روش تحقيق و نويسندگي شوراي عالي مديريت حوزه علميه قم در صحبت هایی به واكاوي شخصيت مختار ثقفي می پردازد. چرا كه كتاب «مختارنامه»، نوشته استاد باقر شريف القرشي، از نويسندگان شيعه عراقي اهل نجف، توسط هادي‌منش ترجمه و در نمايشگاه كتاب امسال رونمايي شد. ناشر اين اثر، انتشارات سرور، از ناشران قديمي قم است كه پيش از اين، آثاري به قلم آيت‌الله مكارم شيرازي و استاد نظري منفرد منتشر كرده است.
به گفته حجت‌الاسلام هادي‌منش، اين ناشر در كار احياي ميراث مكتوب شيعه و بازنشر كتاب‌هاي شيعي مثل حق‌اليقين و آثاري كه امروز كمتر به آن توجه مي‌شود، پيشگام است.

سعي كردم سايه‌روشن‌ها را كمتر كنم
نويسنده كتاب «پيشوايان و پارسيان» گفت: مختار شخصيت مهمي در تاريخ شيعه دارد، اما سئوال‌ها درباره او زياد است و اين پرسش‌ها را هم تاريخ اسلام و هم جوانان پرسشگر امروز مطرح مي‌كنند. سئوالات فراوان درباره او نشان مي‌دهد كه چه پيچيدگي‌ها و رمز‌هايي در شخصيت او وجود داشته و نقاط مبهم بسياري در زندگي‌اش به چشم مي‌خورد.
وي اضافه كرد: اتهامات زيادي به او وارد مي‌كنند؛ چون تاريخ قيام مختار و همچنين مطالبي كه درباره قيام او به عنوان يكي از انقلاب‌هاي بزرگ شيعه به قلم و زبان آمده، داراي سايه روشن‌هاي زيادي است.
مترجم كتاب «مختارنامه» ادامه داد: من به سهم خودم سعي كردم اين سايه‌روشن‌ها را كمتر كنم. تأليفات زيادي درباره مختار در بازار هست، اما هريك از آنها بر ابهامات ما ـ كه پيگير تاريخ شيعه هستيم ـ مي‌افزايد.
وي اظهار داشت: اثر استاد القرشي، بسيار ارزشمند بود و چون او نويسنده مهم جهان امروز ما در تاريخ اسلام است و زحمات زيادي كشيده، اثرش را براي ترجمه انتخاب كردم؛ چرا كه به معني واقعي كلمه ارزش برگردان به زبان‌هاي مختلف را دارد.

شيوه انتقام‌جويي مختار از نقاط بحث‌برانگيز است
هادي‌منش خاطرنشان كرد: اگر بخواهيم كتاب را نقادانه بنگريم، مي‌توانيم تا حدودي بر آن خرده بگيريم. چرا كه القرشي نگاه بيش از حد مثبتي به مختار داشته است. اما من در مقدمه كتاب، سعي كردم مختار را نقد كنم.
وي افزود: ابهام درباره شخصيت، زندگي و منش و روش مختار، چيزي نيست كه به اين سادگي قابل رمزگشايي باشد. البته تلاشي كه مختار صورت داد، دل اهل بيت (ع) را شاد كرد، منتها با چه انگيزه‌اي بود و چقدر در انتقام‌جويي از خون شهيدان كربلا درست عمل كرد، اينها جزو نقاط بحث‌برانگيز است.
مدير گروه علمي روش تحقيق و نويسندگي شوراي عالي مديريت حوزه علميه قم گفت: من سعي كردم در مقدمه به عنوان يك پژوهشگر تاريخ اسلام و شيعه درباره اين مسائل توضيح بدهم و تا جايي كه براي خودم روشن است، ابهام را از بحث كم كنم.
وي ادامه داد: تلاش كردم تا جايي كه ممكن است، مختار را همانطور كه هست، نه بيش‌تر و نه كم‌تر معرفي كنم. اينكه مي‌گويند تاريخ، معلم انسان‌هاست، به اين دليل است كه نيازي نيست افراد را بالا ببريم، يا پايين بياوريم. تاريخ، كارنامه عملكرد انسان‌هاست و معمولاً خودش قضاوت مي‌كند. چون چهره و خدماتي كه افراد داشته‌اند به خوبي در تاريخ تبيين مي‌شود.

اگر اباالفضل‌العباس (ع) بود، روش ديگري داشت
اين نويسنده كتب ديني اظهار داشت: تاريخ به ما مي‌گويد كه اگر مختار، شيعه ناب و خالص بود و رفتاري مشابه حضرت عباس (ع)، محمد حنفيه يا محمدبن‌ابوبكر داشت، اين كارها را در انتقام‌جويي مرتكب نمي‌شد و تاريخ درباره او قضاوت بهتري مي‌داشت.
حجت‌الاسلام هادي‌منش با تأكيد بر اينكه مختار بهره‌هايي از آن عصبيت عرب جاهلي داشته و با آن به قيام پرداخته، اضافه كرد: البته او قاتلان سيدالشهدا (ع) را كه در سرزمين‌هاي اسلامي به راحتي و در كمال آزادي زندگي مي‌كردند و نه تنها تحت هيچ پيگردي نبودند، بلكه جوايزي هم دريافت كرده بودند، به جزاي دنيوي خودشان رسانده بود؛ چيزي كه امروز هم از مطالبات ستم‌ديدگان جهان است و خواهان محاكمه ظالمان هستند.
وي خاطرنشان كرد: بحث اينجاست كه تفكر شيعي، قائل به خونريزي و انتقام‌جويي از اين نوع نيست؛ وگرنه درباره ضرورت محاكمه، عقوبت و كيفر آن همه ظلمي كه دشمنان سيدالشهدا (ع) در كربلا كردند و دل و جان شيعه را تا قيامت سوزاندند، ترديدي نيست.
نويسنده كتاب «نسيم محرم؛ عاشوراييان، فرهنگ و بزم و چكامه» ادامه داد: رفتار سياسي مختار در انتها، خيلي مورد تأييد نيست. هرچند اطرافيان او فرقه «كيسانيه» را درست كردند و به اعتقاد بسياري از تاريخ‌نگاران، او خيلي در اين زمينه تقصيري ندارد.
وي خاطرنشان كرد: كيسانيه، كساني هستند كه در مختار توقف كردند و محمد حنفيه را به عنوان امام برگزيدند. البته بعضي‌ها معتقدند كه مختار او را امام معرفي كرده است.

تأليف كتاب درباره «مختار» راه رفتن روي لبه تيغ است
حجت‌الاسلام هادي‌منش با تأكيد بر اينكه تأليف كتاب درباره «مختار» راه رفتن روي لبه تيغ است، گفت: وقتي ديدم مشكل است كه از ميان پژوهش‌هاي تاريخي، روايت كاملاً صحيحي بيرون بكشم، تصميم گرفتم كه يك كتاب خوب و امروزي درباره مختار ترجمه كنم.
وي افزود: پيش از اين يك كتاب درباره حضرت رقيه (س) نوشتم، اما يكي از تاريخ‌پژوهان كشورمان، موافق انتشار اين اثر نبود. او به من گفت كه اگر در اين كتاب، اظهارنظرهايي بكني، ممكن است موجب بروز تنش‌هايي در تاريخ‌نگاري بشوي.
اين پژوهشگر تاريخ اسلام اظهار داشت: در تاريخ تشيع به راحتي نمي‌شود اظهار نظر كرد. البته اين اظهار نظر نكردن‌ها به صلاح نيست؛ منتها چون دين ما در طلاقي تاريخ و فرهنگ قرار گرفته، بسيار حساس و ظريف است.
وي ادامه داد:‌ تاريخ، تنها پيشينه،‌ سابقه و نشان دهنده تمدن ما نيست و در دين ما بسيار موثر است. خود «تاريخ به ما هو تاريخ» براي ما ارزش دارد. مثل قضيه عاشورا كه نمي‌توانيم نسبت به آن بي‌توجه باشيم. چون بخشي از سيره از طريق تاريخ و بخشي از طريق حديث به دست مي‌آيد.
حجت‌الاسلام هادي منش تصريح كرد: پرداختن به تاريخ تشيع، ظرافت‌ها و حساسيت‌هايي دارد و باعث برانگيخته شدن احساسات مردم مي‌شود. بنابراين بايد با احتياط عمل كرد.
وي اضافه كرد: كتاب «المختار الثقفي» را اثر خوبي ديدم كه البته با تمجيدهاي نويسنده درباره مختار همراه است. اين كتاب در سال 1427 هجري قمري يعني چهار سال پيش نوشته شده و در سال 1430 يعني سال گذشته تنها با هزار نسخه به چاپ دوم رسيده است.
مدير گروه علمي روش تحقيق و نويسندگي شوراي عالي مديريت حوزه علميه قم گفت: سعي كردم ترجمه خوبي ارائه بدهم، اما چون يكي از وظايف مترجم، وفاداري به متن است، دخل و تصرفي در كتاب نكردم.

نمي‌دانستم سريال «مختارنامه»‌ پخش مي‌شود
حجت‌الاسلام هادي‌منش با تأكيد بر اينكه حين ترجمه اثر، اطلاع دقيقي از پخش سريال «مختارنامه» نداشته، تأكيد كرد: هيچ اصرار و كوششي بر همسان بودن نام اين كتاب با سريال تلويزيوني «مختارنامه» نبوده است. چون آن زمان اين كار از تلويزيون پخش نمي‌شد و از چند وقت قبل اين مجموعه از سيما پخش شده است.
وي اضافه كرد: مختارنامه‌هاي زيادي در ادبيات كهن ما به چشم مي‌خورد و موافق بودم كه نام كتاب همان المختار الثقفي باشد، اما پس از مشورت با دوستان و ناشر كتاب به اين نتيجه رسيدم كه عنوان مختارنامه را براي كار انتخاب كنم. چون عنوان اصلي، فقط بيانگر نام و فاميل مختار است.
وي كه كتابي با عنوان «ام‌البنين» را هم در نمايشگاه كتاب امسال رونمايي كرده است، افزود: بيشتر در حوزه كتاب كودك فعاليت مي‌كنم و ترجمه «مختارنامه» يكي از تجربه‌هاي جالب توجه من در حوزه تاريخ تشيع بود.

ارائه الگوي رفتاري از اهل بيت (ع) به كودكان
حجت‌الاسلام هادي‌منش، همچنين از كارهاي در دست انتشار خود خبر داده است. او گفت: «بچه‌هاي محله آسمان» يك مجموعه 30 جلدي است كه 30 الگوي رفتاري و كاملاً ملموس از زندگي اهل بيت (ع) را براي دانش‌آموزان ابتدايي (گروه سني ب و ج) ارائه مي‌كند.
وي اظهار داشت: هركدام از آثار، 12 صفحه‌اي و خشتي است كه در سه آيتم اخلاق فردي، اخلاق خانوادگي و اخلاق اجتماعي نوشته شده است.
اين نويسنده كودك و نوجوان كه 40 اثر براي گروه‌هاي سني «ب»، «ج» و «د» دارد، ادامه داد: وقتي از الگوهاي رفتاري سخن مي‌گوييم و از بهداشت مي‌نويسيم، همه ياد قصه‌هاي حسني مي‌افتند؛ همان داستان معروف «موي بلند، ناخن دراز، واخ و واخ و واخ». منتها اينجوري نديدم جايي كار شده باشد كه داستاني از سيره اهل بيت (ع) انتخاب كنيم كه متناسب با فهم و درك گروه سني مخاطب باشد و قابليت الگوگيري از طرف آنها را داشته باشد.
مدير گروه علمي روش تحقيق و نويسندگي شوراي عالي مديريت حوزه علميه قم خاطرنشان كرد: كتاب‌هايم را ابتدا براي فرزندم مي‌خوانم و بازخورد مي‌گيرم. اگر قابل فهم نباشد، چندبار آنها را بازنويسي مي‌كنم تا به نتيجه مطلوب برسم.
نويسنده كتاب‌هاي «بچه‌هاي محله آسمان» افزود: اين دوره را در سه ماه تابستان نوشته‌ام و ناشرش، انتشارات حضور، از ناشران قديمي كشور است. نگارش و ويرايش اين اثر تمام شده و تصويرسازي كتاب‌ها با مسئوليت يك هنرمند قمي به نام سعيد گائيني در حال انجام است.

وي همچنين از تازه‌ترين آثار در حال نگارش خود خبر داد و گفت: كار ديگري كه در دست نوشتن دارم، «دانشنامه داستان‌هاي كهن فارسي» است. كل ادبيات داستاني خودمان را در متون كهن فارسي مثل كليله و دمنه واكاوي كرده‌ام و البته به معاصران كاري نداشته‌ام.
حجت‌الاسلام هادي‌منش افزود: آن چيزي را كه مي‌شود به آن متن كهن گفت و تا قرن نهم نگاشته شده است، در اين بررسي آمده است. بيش از 50 اثر مثل بوستان و گلستان، قابوسنامه، مرزبان‌نامه، كليله و دمنه، فرج بعد از شدت و … كتاب‌هايي بودند كه داستان‌هايشان مورد بازنويسي قرار گرفت و با زبان فارسي امروزي نوشته شد.
اين گردآورنده و بازآفريننده آثار تاريخي خاطرنشان كرد: امروزه بيشتر به زيبايي‌هاي لفظي و آرايه‌هاي سخن توجه مي‌شود، اما به مفاهيم دقيق، معرفت ناب و مضمون عرفاني كه در آثار كهن ما وجود دارد، كمتر توجه مي‌شود.
وي ادامه داد: اين دسته از آثار از معارف و آموزه‌هاي اسلامي به شدت تأثير پذيرفته است. البته من براي بازنويسي اين آثار، آن بخش‌هايي را كه مربوط به سيره اهل بيت (ع) است كنار گذاشته‌ام؛ چون نويسندگان متون كهن، اديب و سخندان بوده‌اند و عموماً محدث و مفسر قرآن نبوده‌اند.
يادآور مي‌شود، شمار آثار حجت‌الاسلام ابوالفضل هادي‌منش، نويسنده، مترجم، پژوهشگر و مدير گروه علمي روش تحقيق و نويسندگي شوراي عالي مديريت حوزه علميه قم براي گروه سني كودك و نوجوان به بيش از 100 عنوان و كتاب‌هاي بزرگسال وي هم به حدود 40 عنوان مي‌رسد.

از كتاب‌هاي وي مي‌توان به «نسيم محرم؛ عاشوراييان، فرهنگ و بزم و چكامه»، «پاداش مهرباني»، «آيين ستايشگري در اصول و روش مداحي»، «چشم در چشم فرات؛ بررسي زندگاني و نقش الگويي حضرت عباس (ع)»، «آفتاب حسن؛ رويكردي تحليلي به زندگاني امام حسن مجتبي (ع)»، «داستان‌هاي اخلاقي عالمان و بزرگان دين»، «سفير صبح؛ پژوهشي تحليلي در زندگاني و تلاش‌هاي سياسي حضرت مسلم بن عقيل (ع)»، «سايه ماه؛ بررسي زندگاني و نقش الگويي حضرت رقيه (ع)»، «آفاق انديشه با نگاهي به زندگاني امام محمدباقر (ع)» و … اشاره كرد.

ثبت نظر

نام:
رایانامه: (اختیاری)

متن:

پربازدیدترین

Sorry. No data so far.

پربحث‌ترین

Sorry. No data so far.