چهارشنبه ۱۵ اسفند ۹۷ | ۰۰:۱۹

علّت عُمر کوتاه وُزرای ارشاد چیست؟

اداره صحیح و انقلابی وزارت ارشاد با حجم کاری بالا و مخاطبان خاص خود- که عموماً شامل قشر هنرمند با روحیه خاص است- یکی از سخت ترین وظایف مدیریتی در جمهوری اسلامی است. در دولت اول و دوم حسن روحانی این وزارت خانه همواره حاشیه ساز بوده است. یکی از مهمترین این حواشی مربوط به […]


علّت عُمر کوتاه وُزرای ارشاد چیست؟

دیدبان؛ گمانه زنیها درباره استعفای سید عباس صالحی درحالی از گوشه و کنار شنیده می شود که روحانی با معرفی سه وزیر برای این سمت در مجموع مدت ریاست جمهوری خود، رکورد دار تغییر وزیر در این وزارت خانه است؛ چرا که از مجموع سیزده تن که پس از انقلاب اسلامی عهده دار وزارت ارشاد بوده اند که سه تن از آنها طی سالهای ۹۲ تا ۹۷ و در دولت تدبیر و امید روی کار آمده اند [۱].

اما سوالی که ما در پی پاسخ به آن هستیم آن است که به راستی مگر روحانی چه سیاست فرهنگی را در دستور کار قرار داده که وزرا یکی پس از دیگری آن هم با حواشی بسیار استعفای خود را روی میزش می گذارند؟

آن سه نفر

بهتر است ابتدا نگاهی به روند فعالیت و استعفای دو وزیر قبلی این وزارت خانه بیندازیم:

۱) علی جنتی: از ابتدای دولت یازدهم تا مهر ماه ۹۵ وزارت ارشاد را بر عهده داشت. وی اگرچه اقدامات مثبتی همچون معافیت مالیاتی ناشران [۲] و بازگشایی خانه سینما [۳] را در کارنامه خود دارد اما حواشی بسیاری را نیز در مدت مدیریت خود ایجاد کرده است؛ از جمله طرح ممیزی کتاب پس از نشر [۴] که با واگذاری ممیزی کتاب به ناشران انجام شد ولی با عدم استقبال ناشران روبه رو شد در حالی که علی جنتی آن را باعث افزایش دقت ناشران در نشر کتاب دانست. از طرفی برخی کتابهای ممنوعه دهه ۷۰ همچون کتابهای رضا ابراهیمی دوباره چاپ و روانه بازار شدند [۵]. همچنین عکس عطاءالله مهاجرانی که پس از خروج او از کشور از دیوار ساختمان وزارت ارشاد برداشته شده بود با آمدن جنتی دوباره در کنار باقی وزرای ارشاد نصب شد[۶]. جنتی پس از گرفتن دو کارت زرد [۷] در دی ۹۳ و خرداد ۹۴ در نهایت ۲۸/۰۷/۹۵ استعفای خود را به حسن روحانی تحویل داد. وی در متن استعفا به طور غیر مستقیم سعی کرد مخالفتهای جریان اصولگرا را با فعالیتهای خود علت استعفا نشان دهد [۸] اما اکثر تحلیلگران استعفای او را کنش انتخاباتی روحانی برای جلب رضایت مخالفین دانسته اند تا بدین وسیله از اعتراضات علما و قشر مذهبی نسبت به خود بکاهد [۹].

۲) سید رضا صالحی امیری: او در مدت ۹ ماه فعالیت خود تنها توانست سند چشم انداز فرهنگی وزارت ارشاد [۱۰] را تدوین کند ولی یکی از حاشیه سازترین مسائل دوره وزارت وی داوران دوتابعیتی جشنواره فیلم فجر بود [۱۱]. او پس از مدت کوتاهی بدون ارائه هیچ توضیح خاصی که حاکی از علت استعفای وی باشد از سمت خود استعفا داد [۱۲].

۳) سیدعباس صالحی: او که پس از صالحی امیری عهده دار وزارت ارشاد شده تا کنون در این سمت مستقر است. اقدامات مختلف وی نیز در بسیاری از موارد حاشیه ساز بوده که از جمله آن می توان به تک خوانی زنان در افتتاحیه جشنواره فجر [۱۳]، گرفتن سه کارت زرد از مجلس [۱۴]، انتصاب محمدرضا اسدزاده نویسنده قانون گریز به عنوان نماینده تام‌الاختیار خود و رئیس شورای عالی ارزشیابی هنرمندان و نویسندگان کشور [۱۵] و ناتوانی در حل بحران کاغذ بود. در زمان وزارت وی همچنین چند فیلم توقیفی از جمله آشغالهای دوست داشتنی [۱۶] اجازه اکران گرفتند که با اعتراض مسئولین و قشر انقلابی همراه بود اما حالا مدتی است که مجددا گمانه زنی ها درباره استعفای وزیر ارشاد قوت گرفته و برخی افراد در گوشه کنار خبر از اختلاف نظر جدی سید عباس صالحی با حسن روحانی می دهند [۱۷] که با توجه به تحصیلات عالی حوزوی این دو شخصیت ممکن است منشاء آن سیاستهای فرهنگی لیبرال دولت آقای روحانی باشد.

هیچ کس بار امانت نتوانست کشید

در نهایت با توجه به آن چه پیش از این گفته شد می توان نتیجه گرفت سیاستهای فرهنگی حسن روحانی که وزارت ارشاد به عنوان تنها سازمان دولتی متولی فرهنگ عهده دار پیاده سازی آن است تا حدی غرب گرایانه است که اجرای آن و مقاومت در برابر جریان مذهبی کار هر کسی نیست. فلذا روحانی مجبور است شانس خود را با فرستادن افراد مختلف به خیابان کمال الملک امتحان کند. نمونه های این سیاستها را می توان در آمار چاپ [۱۸] کتب ترجمه دید. بنا بر آمار اعلامی خانه کتاب از مهرماه ۹۲ تا شهریور۹۵ تعداد ۲۲۹ هزار و ۶۵ عنوان کتاب منتشر شده که از این میان ۴۵ هزار و ۵۰۹ عنوان ترجمه و ما بقی تألیفی است. اگر چه این عنوان در نگاه اول افزایش آمار چاپ کتاب را نشان می دهد اما افزایش چند برابری کتب ترجمه دلالت بر رواج فرهنگ غربی در جامعه در قالب کتابخوانی دارد که در همه زمینه ها خصوصا کتب کودک و نوجوان نگران کننده است.

علاوه بر آن افزایش کنسرتها [۱۹] و مجوز دادن به موسیقیها و کلیپهای ضد ارزشی[۲۰] هم خبر از جهت گیری خاص اتاق فکر آقای تدبیر و امید در زمینه فرهنگ خبر می دهد. در کنار همه دلایل بالا تذکرات پیاپی رهبری در حوزه فرهنگ و نارضایتی ایشان از فعالیتهای وزارت ارشاد نیز ابعاد ماجرا را روشنتر می کند [۲۱]. عدم حضور رهبر معظم انقلاب در نمایشگاه کتاب- که به مثابه ویترین کاری وزارت ارشاد است- در چند سال پیاپی خود نشانه دیگری بر نارضایتی ایشان از سیاستهای فرهنگی دولت است [۲۲]. با توجه به مسائل بالا شاید بتوان به جمع بندی روشنتری از تغییرات پیاپی در وزارت ارشاد رسید.

[۱] https://www.farhang.gov.ir/fa/intro/vozara

[۲] https://www.mehrnews.com/news/2527597

[۳] https://www.asriran.com/fa/news/295471

[۴] https://www.tabnak.ir/fa/news/455479

[۵] https://www.30book.com/Book/74646

[۶] https://www.jamaran.ir

[۷] https://www.khabaronline.ir/news/424127

[۸] http://www.irna.ir/fa/News/82273270

[۹] https://www.tabnak.ir/fa/news/633574

[۱۰] https://bazrasi.farhang.gov.ir/ershad_content/media/filepool3/2018/3/2930.pdf?t=63656545463873519

[۱۱] http://kayhan.ir/fa/news/97420

[۱۲] http://www.irna.ir/fa/News/82637836

[۱۳] https://www.yjc.ir/fa/news/6815128

[۱۴] http://kayhan.ir/fa/news/151754

[۱۵] https://www.khabaronline.ir/news/783250

[۱۶] https://www.tabnak.ir/fa/news/877522

[۱۷] https://www.rouydad24.ir/fa/news/165642/

[۱۸] http://www.ketab.ir/amarreport.aspx

[۱۹] https://donya-e-eqtesad.com

[۲۰] https://donya-e-eqtesad.com/

[۲۱] http://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=33282

[۲۲] https://www.fardanews.com/fa/news/669752/

ثبت نظر

نام:
رایانامه: (اختیاری)

متن: