چهارشنبه 09 مارس 11 | 02:28

نقد مجموعه «شهر فرنگ» + مروری بر پوسترهای «علی داودی»

محمد تفرشی

اغلب آثار از وضوح و صراحت بیان برخوردارند و طراح در سازماندهی به عناصر اثر در جهت انتقال پیام آن ، به موفقیت نایل آمده است. همچنین ترکیب بندی و سازماندهی عناصر در اغلب نمونه ها به خوبی صورت پذیرفته است اما تعداد اندکی از نمونه ها نیز ترکیب بندی مناسبی ندارند و از ساده ترین شیوه ایجاد ترکیب بندی متعادل یعنی تقارن در طراحی آنها بهره گرفته شده که جذابیت بصری چندانی به همراه ندارد.


تریبون مستضعفین – محمد تفرشی – کتاب «شهر فرنگ» در بر دارنده 57 پوستر از آقای «علی داودی» است که به همت دفتر نمایندگی مقام معظم رهبری و «مؤسسه فرهنگی خاکریز ایمان و اندیشه» در 2500 نسخه به بازار نشر عرضه شده است.

در مقدمه کتاب ، هدف از ارائه این مجموعه بیان دلایل خشم و نفرت مردم ایران از سیاست های دولت آمریکا عنوان شده است. هر یک آثار با توضیحی چند سطری همراه گردیده که درک اثر را برای مخاطبانی با سطوح متفاوتی از سواد بصری امکان پذیر می سازد. گزینش توضیحات که توسط سرکار خانم «عاطفه شیر محمدی» صورت گرفته با محتوای هر اثر کاملاً متناسب بوده و گستردگی منابع مورد استفاده در نگارش توضیحات ، نشان از صرف وقت و اهتمام کافی در گزینش آنها دارد.

اغلب آثار از وضوح و صراحت بیان برخوردارند و طراح در سازماندهی به عناصر اثر در جهت انتقال پیام آن ، به موفقیت نایل آمده است. همچنین ترکیب بندی و سازماندهی عناصر در اغلب نمونه ها به خوبی صورت پذیرفته است اما تعداد اندکی از نمونه ها نیز ترکیب بندی مناسبی ندارند و از ساده ترین شیوه ایجاد ترکیب بندی متعادل یعنی تقارن در طراحی آنها بهره گرفته شده که جذابیت بصری چندانی به همراه ندارد.

نقطه ضعف دیگری که در کلیه آثار مجموعه به چشم می خورد پرهیز طراح از به کارگیری نوشتار و به تبع، محرومیت آثار از جذابیت های تایپوگرافی است که فقدان آن در تعدادی از نمونه ها کاملاً محسوس می باشد. گذشته از نقاط ضعف مذکور ، طراح در بهره گیری خلاقانه از نمادها و نیز یافتن ایده های نو جهت تجسم بخشیدن به پیام مورد نظر خود، به موفقیت دست یافته است که توجه بیشتر در ترکیب بندی و اجرا ، از آنها آثاری شاخص پدید خواهد آورد. در ادامه به معرفی و شرح منتخبی از آثار این مجموعه می پردازیم.

در نخستین اثر که به واسطه ایده جالب توجه آن انتخاب گردیده از طرح پوستر مشهور «عموسام» که در جریان جنگ جهانی اول و دوم به منظور جدب جوانان آمریکا برای پیوستن به ارتش طراحی شده بود ، بهره گرفته شده است. آن‌گونه که در طرح مشاهده می‌شود ، دست عموسام که در پوستر اصلی در حال اشاره به مخاطب است، در این طرح نقابی را با چهره بن لادن، در مقابل صورتش نگاه داشته که اشاره‌ای صریح به ارتباط گروهک تروریستی القاعده با دولت آمریکاست. علاوه بر این، طراح مقصود خود را با تغییر واژه army در نوشتار پوستر اصلی به واژه mask نمایان ساخته است.

اثر بعدی با بهره‌گیری از نشان تجاری کوکاکولا به عنوان نمادی از کارتل‌ها و تراست‌های بزرگ آمریکایی‌، به حمایت آنها از سیاست‌های جنگ طلبانه دولت آمریکا اشاره دارد. در مرکز طرح ، یک بطری کوکاکولا به چشم می‌خورد که دو موشک از دهانه آن شلیک شده است. پیام طرح کاملاً صریح و روشن است و نیاز به توضیحی ندارد. نقطه قوت دیگر طرح ، توجه به مفاهیم نمادین رنگ ها در گزینش پس زمینه گرادیانت سیاه و سرخ است که ویرانی و خونریزی حاصل از جنگ را به کمک این رنگ ها به ذهن مخاطب متبادر می سازد.

مضمون سومین اثر ، پیوند تاریخ آمریکا با جنگ و استعمار است. نخستین عنصری که چشم بیننده را به خود جلب می کند کتابی قدیمی با طرحی از پرچم آمریکا بر روی جلد آن است که به عنوان نمادی از تاریخ آن سرزمین به شمار می آید. دومین عنصری که چشم مخاطب به آن جذب می شود خون جاری شده از میان صفحات این کتاب است که به خوبی پیوند تأسف بار تاریخ این کشور با جنگ و خونریزی را بیان می کند. در مرحله بعد ، نگاه متوجه پس زمینه می شود که به شیوه مطلوبی در جهت تقویت پیام اثر ، طراحی و سازماندهی شده است. در حقیقت ، طرح پس زمینه به سیاست های استعماری آمریکا در قرون گذشته و عصر حاضر اشاره دارد. طراح از تصویر یک سرخ پوست به منظور اشاره به کشتار سرخ پوستان بومی به دست فاتحان سفید پوست و از تصاویر حملات زمینی و هوایی ارتش آمریکا به منظور اشاره به جنگ افروزی های معاصر دولت آمریکا بهره گرفته است.

طراح در چهارمین اثر در پی تبیین ماهیت دموکراسی آمریکایی است و بدین منظور از طرح یک صندوق رأی بهره گرفته است. آنچنانکه در طرح مشاهده می شود انتخاب سه برگه رأی به رنگ های متفاوت ، نشان از دو حزب اصلی دموکرات و جمهوری خواه به همراه جریان سوم مستقل ها دارد ، اما در نهایت تمامی این آراء ماهیت و ارزشی یکسان دارند. طرح به صراحت بیان می کند تنوع احزاب و آراء در انتخابات آمریکا تنها جنبه ظاهری قضیه بوده و در حقیقت رأی بر آمده از انتخابات، فارغ از اینکه به کدامین حزب و گروه سیاسی تعلق دارد در جهت تأمین منافع نظام سرمایه داری است.

آخرین طرح منتخب نیز همانند نمونه نخست ایده ای خلاقانه دارد. طراح در این اثر با افزودن حرف U به حروف N و S – نشان دهنده قطب های آهنربا- آنها را به علائم اختصاری ایالات متحده (US) و سازمان ملل متحد (UN) تبدیل ساخته است. درحقیقت در این طرح ، ایالات متحده و سازمان ملل متحد به دو قطب یک آهنربا تشبیه شده اند که علیرغم تضاد ظاهری شان ، کلیت واحدی را تشکیل می دهند و کارکردی یکسان دارند. تقابل ظاهری این دو نهاد از طریق تشبیه آنها به دو قطب متقابل و نیز استفاده از رنگ های سرخ و آبی نشان داده شده است و در عین حال ، براده های جذب شده به هر یک از قطب ها نمایانگر کارکرد یکسان آنها می باشد.

در پایان لازم به ذکر است که سایر نمونه های این مجموعه هر یک نکات قابل توجهی دارند که شرح آنها در این مختصر نمی گنجد اما مشاهده و بررسی آنها برای علاقه مندان به خلق آثاری با این مضامین ، آنها را در برداشتن گام های تازه در این مسیر یاری خواهد داد.

ثبت نظر

نام:
رایانامه: (اختیاری)

متن: