یکشنبه 21 مارس 10 | 03:00

گزارشی از روند کامل اتفاقات و اخبار در مورد «همایش روز جهانی فلسفه»

بر اساس توافق نامه امضا شده بین موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران و یونسکو در سال ۲۰۰۸ مراسم روز جهانی فلسفه در سال ۲۰۱۰ در ایران بر گزار شد. این بر گذاری همراه با کارشکنی کشور های غربی بود و در نهایت کمتر از دو هفته به آغار همایش یونسکو از شرکت در این همایش انصراف داد. در ادامه گزارشی مشروح از جریان فوق را می خوانیم.


نوروزنامه تریبون مستضعفین بر اساس توافق نامه امضا شده بین موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران و یونسکو در سال ۲۰۰۸ مراسم روز جهانی فلسفه در سال ۲۰۱۰ در ایران بر گزار شد. این بر گزاری همراه با کارشکنی کشور های غربی بود و در نهایت کمتر از دو هفته به آغار همایش یونسکو از شرکت در این همایش انصراف داد. در ادامه گزارشی مشروح از جریان فوق را می خوانیم.

پیشینه
سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحده «یونسكو» از سال ۲۰۰۲ دومین پنج شنبه از ماه نوامبر هر سال را به نام روز جهانی فلسفه نامگذاری کرد و در تقویم یونسكو ثبت گردید. اولین مراسم رسمی در این باره نیز در روز ۲۱ نوامبر ۲۰۰۲ در مقر یونسكو در پاریس برگزار شد. مدیركل یونسكو در پیامی كه به این مناسبت فرستاد. اعلام كرد «بسیاری از مردم سؤال می كنند چه نسبتی بین فلسفه و یونسكو است؟ و پاسخ من این است كه چطور است از این موضوع به عنوان ستون و پایه اساسی برای صلح استفاده كنیم». و در ادامه از تمامی اعضاء می خواهد كه با برگزاری همایش ها و نشست ها و روابط متقابل زمینة ارتقاء این مهم را در جامعه هموار كنند. از آن زمان تا كنون هر ساله كشورهای عضو به مناسبت این نام گذاری فعالیت های علمی، آموزشی و فرهنگی مختلفی را طراحی و اجراء كرده اند. به علاوه در هر سال نیز همایش اصلی و محوری این روز در یكی از كشورهای عضو برگزار شده است. همایش اصلی این روز از سال ۲۰۰۲ تا ۲۰۰۵ در مقر یونسكو در پاریس برگزار شد و پس از آن در سال های ۲۰۰۵ در كشور شیلی، ۲۰۰۶ در كشور مراكش، ۲۰۰۷ در كشور تركیه، ۲۰۰۸ در كشور ایتالیا با موضوع «حق و قدرت» و ۲۰۰۹ در كشور روسیه با موضوع «فلسفه در گفتگوی فرهنگ ها» برگزار شد.

برگزاری همایش روز جهانی فلسفه در ایران

جمهوری اسلامی ایران نیز به عنوان كشوری با پشتوانة غنی فكری و فلسفی كه فلاسفه و متفكران آن در جهان فلسفه شناخته شده و از پیشكسوتان برخی از مكاتب فلسفی هستند در سال ۲۰۰۸ آمادگی خود را برای برگزاری همایش جهانی این روز اعلام كرد. به دنبال این پیشنهاد، یونسكو موافقت رسمی خود را با برگزاری همایش جهانی این روز برای سال ۲۰۱۰ در ایران اعلام كرد و مقدمات اجرایی و علمی این امر توسط مؤسسة پژوهشی حكمت و فلسفه ایران كه خود به عنوان مؤسسه ای قدیمی و صاحب عنوان در فلسفه است، آغاز شد. نخستین جلسة شورای عالی برگزاری این همایش با محوریت كمیسیون ملی یونسكو و با اهتمام مؤسسة پژوهشی حكمت و فلسفه ایران، فرهنگستان علوم و سایر گروههای فلسفة دانشگاهها در فروردین ماه ۱۳۸۷ برگزار گردید. در این جلسه پس از بحث و تبادل نظر «فلسفه: نظر و عمل» به عنوان موضوع همایش انتخاب و به یونسكو اعلام شد.

اهداف

اهداف برگزاری این همایش، گردهمايي فيلسوفان و انديشمندان در جهت تبادل‌نظر و گفتگوی فلسفي، بسترسازی برای غنای فلسفه به‌عنوان يكي از پايه‌های اصلي حركت به سمت كمال و تعالي، آشنايي بيشتر با مباني فلسفۀ ايراني ـ اسلامي و آشنايي دانشجويان و دانش‌پژوهان ايراني در رشته‌های مختلف با آخرين دستاوردها و يافته‌های علمي فلسفه در جهان هستند.(+)

واکنش ها

با اعلام برگزاری روز جهانی فلسفه در ایران مخالف ها با این امر نیز آغاز شد. این مخالفت ها را می توان به دوبخش تقسیم کرد. یک سو رسانه های فارسی زبان که همواره ضدیت خود را با نظام نشان داده بودند و نمی توانستند این دستاورد بزرگ جهانی را برای این نظام اسلامی تاب آورند، و از سوی دیگر محافل و رسانه هایی که سعی داشتند با ژست روشنفکری خود را به گونه ای بر سر دوراهی یا به گفته خودشان دو مساله مهم «تحریم فرهنگی ایران» و یا «گسترش رابطه و تبادل اندیشه و فرهنگ» نشان دهند، تردیدی که از سال ها پیش یقین مطرح کنندگان آن بر تحریم ایران از هر نظر و وجه ممکن اثبات شده بود.

یورگن هابر مارس فیلسوف آلمانی، یکی از شخصیت های مطرح در این زمینه است که هر چند متن یا نامه ای صریح در این باره منتشر نکرد اما نامه گروهی معترض به این تصمیم یونسکو را امضا کرد. نام اتفرید هوفه نیز در بین این افراد به چشم می خورد، وی با انتشار مقاله ای در روزنامه آلمانی زبان فرانکفورتر آلگمانیه انصراف خود را از شرکت در این همایش اعلام کرد.

انصراف یونسکو از شرکت در مراسم روز جهانی فلسفه در ایران

در نهایت مدیر کل یونسکو، «ایرینا بوکوا» سه شنبه 18 آبان در حالی که کم تر از دوهفته به آغاز این همایش مانده بود، در پاریس اعلام کرد که یونسکو از شرکت در مراسم روز جهانی فلسفه در تهران انصراف داده است. و در توجیه این عمل غیر قابل قبول چنین گفت: دبیرکل اکنون به این نتیجه رسیده که شرایط لازم برای تضمین سازمان‌دهی موثر یک کنفرانس بین‌المللی در ایران وجود ندارد و بهتر است که این برنامه لغو شود.

هم چنین روزنامه نیویورک تایمز انصراف یونسکو را طی مقاله ای خبر از لغو یکجانبه و بدون مشورت با برد اجرایی این مراسم می دهد و در ادامه می نویسد: حالا قرار است این مراسم روز 18 نوامبر در فرانسه بدون حضور ایران برگزار شود. دیپلماتهای غربی می گویند از ابتدای سال جاری میلادی موضوع لغو برگزاری مراسم در ایران را با «یرینا بوکووا» مطرح کردند. هرچند در بهار امسال یونسکو تاکید کرد که مراسم طبق برنامه اجرا خواهد شد.

همچنین با اشاره به فشار های غرب بر مدیر یونسکو و بهانه تراشی های آن ها یاد آور می شود: در نامه «دیوید کیلون» نماینده امریکا در یونسکو که اوایل ماه جاری خطاب به «ایرینا» نوشته، آمده است که ایران قصد استفاده سیاسی از برگزاری این مراسم را دارد. چرا که مقامات دولتی ایران در ماه اکتبر جامعه غرب و علوم غربی را برای ایران خطرناک دانسته اند و وزیر علوم ایران خواستار تجدید نظر در علومی مانند فلسفه غرب در محافل آکادمیک شده است.(+)

این در حالی بود که بر توافقنامه نهایی که میان موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران و سازمان یونسکو به به امضا رسیده بود، یونسکو متعهد شده بود در زمینه ارائه اطلاعات تخصصی و موارد منتشره در خصوص سوابق همایش و برنامه روز جهانی فلسفه، و نیز حمایتهای تخصصی و اعزام هیأت عالیه به همایش همکاری نماید.(+)

واکنش مسئولین اجرایی همایش به تصمیمم یونسکو

در نتیجه این عمل یونسکو که خارج از چارچوب قوانین بین المللی صورت گرفت، محمد رضا مجیدی، نماینده دائمی ایران در این نهاد بین المللی طی نامه‌ای به دبیر کل سازمان جهانی یونسکو، اعتراض ایران را نسبت به این اقدام سیاسی و تحت فشار لابی‌های صهیونیستی اعلام کرده و بر پرهیز این سازمان از سیاسی‌کاری و گام برداشتن در مسیر اهدافی که برای سازمان جهانی یونسکو تبیین شده است، تاکید کرد.

وی همچنین در مصاحبه ای یاد آور شد: همچنین طی دیداری که امروز (جمعه، 21 آبان‌ماه) با معاون بین‌الملل و همچنین معاون امور اجتماعی و انسانی سازمان جهانی یونسکو داشتم، اعتراض شدید ایران را نسبت به تصمیم سیاسی آن‌ها در کناره‌گیری از کنگره‌ روز جهانی فلسفه در تهران اعلام کردم و متذکر شدم، سازمان جهانی یونسکو بر خلاف تعهداتش عمل کرده است و بر اساس تعهد‌نامه‌ای که بین یونسکو و مؤسسه‌ی پژوهشی حکمت و فلسفه ایران امضا شده، آن‌ها همچنان ملزم هستند به تعهدات‌شان عمل کنند و انجام ندادن تعهدات، پیگردهای حقوقی و قانونی دارد که این حق برای ایران محفوظ است.

وی همچنین از اعلام خبر لغو این کنگره در برخی از رسانه های خارجی خبر داد و گفت : کلمه‌ لغو غلط است. تصمیم‌گیرنده‌ برپایی این کنگره، ایران است و محوریت این اجلاس، تهران است و قطعا کنگره با عزم جدی برگزار خواهد شد.

همچنین دبیرخانه این کنگره در بیانیه ای اعلام کرد: آن‌چه این تصمیم را تعجب‌آور و ناموجه می‌سازد، این است که مسئولان برگزاری کنگره در طول دو سال و نیم گذشته که از موافقت اولیه‌ یونسکو با برگزاری کنگره در ایران می‌گذرد، با یونسکو در ارتباط بوده‌اند و همین امر در تاریخ 27 مهرماه به امضای توافق‌نامه‌ای میان دو طرف در پاریس منجر شده است. در پی امضای این توافق‌نامه،‌ خانم آلوارز – معاون مدیر کل یونسکو – نیز در تاریخ دوم آبان‌ماه به ایران سفر کرده و ضمن مذاکره با مسئولان ایران، از برنامه‌ها و ساز و کارهای برگزاری کنگره اطلاع حاصل کرده است.

همچنین در بخش دیگری از این بیانیه آمده است: اعلام شتابزده‌ مدیر کل،‌ تنها در فاصله‌ کم‌تر از 12 روز به برپایی این کنگره، آن هم بدون ذکر دلیل روشن، تخلف آشکار از تعهد آن سازمان محسوب می‌شود و توجیه‌پذیر نیست. دبیرخانه‌ کنگره ضمن ابراز تأسف از این شیوه‌ تصمیم‌گیری، بر عزم خود نسبت به برپایی مراسم روز جهانی فلسفه در ایران در تاریخ‌های یادشده تأکید می‌کند و با تأیید مجدد دعوتی که تاکنون از استادان محترم خارجی و داخلی به عمل آورده، فراهم بودن شرایط را برای برگزاری موفقیت‌آمیز کنگره اعلام می‌کند و صریحاً اعلام می‌کند که تصمیم اخیر یونسکو، با اصول و اهداف این سازمان سازگاری ندارد و جمهوری اسلامی ایران حق پیگیری این امر را برای خود محفوظ می‌داند.

نهاد های دیگری نیز در واکنش به این نقض آشکار قانون به موضع گیری پرداختند از جمله این موضع گیری ها نامه اتحادیه ی انجمن های اسلامی دانشجویان در اروپا به مدیر کل این نهاد بین المللی بود.
در این نامه آمده است: تصميم تأسف انگيز و غير قابل قبول مدير كل محترم يونسكو مبني بر كناره گيري از مراسم روز‬ ‫جهاني فلسفه در ايران، موجبات نگراني شديد و حيرت جامعة علمي و فرهنگي به ويژه دانشگاهيان را‬ ‫فراهم آورده است. اين نگراني هنگامي شديدتر مي شود كه مدير كل محترم در تصميمي شتابزده و‬ ‫غير قابل توجيه، با لغو يك طرفة تعهدات، اعتبار سازمان را تحت تأثير فشارهاي سياسي و شانتاژهاي‬ ‫رسانه اي به خطر انداخته است.(+)

حضور مهمانان خارجی در کنگره روز جهانی فلسفه در ایران

با وجود انصراف یونسکو از حضور در این کنگره، 23 آبان ایمانی خوشخو دبیر اجرایی همایش روز جهانی فلسفه از ورود نخستین مهمان خارجی همایش از استرالیا به کشور خبر داد و گفت: حضور يك‌صد مهمان خارجي همايش در كشور قطعي است.
وی همچنین اعلام کرد که پس از اعلام این تصمیم نا به هنگام از سوی یونسکو تنها دو تن از مهمانان از حضور در این همایش سرباز زده اند که یکی از آنها نیز به دلیل بیماری از حضور در همایش معذوریت دارد.

وی همچنین از حضور مقالات انديشمنداني از جمله 10 نفر از آلمان، 10 نفر از آمريكا، 5 نفر از نيجريه، 4 نفر از استراليا، 4 نفر از تركيه، 7 نفر از لبنان، و اساتيد از هند، روسيه، مالزي، آفريقاي جنوبي، انگلستان، مكزيك، تاجيكستان، اندونزي، چك، قزاقستان، برزيل، سوئد، اتريش، مجارستان، اردن، سوئيس و گامبيا، تأييد شده است و در كنگره فلسفه خبر داد و زمان آغاز این همایش را ساعت 9 صبح يك‎شنبه 30 آبان‌ماه اعلام کرد.(+)
در نهایت با تمامی کارشکنی ها و فشار های خارجی برای لغو این رویداد مهم بین المللی در ایران، این همایش یکشنبه سی آبان ماه با حضور مهمانان داخلی و خارجی در کتابخانه ملی ایران آغاز به کار کرد و تا دوم آذر ماه ادامه یافت.

ثبت نظر

نام:
رایانامه: (اختیاری)

متن: