یکشنبه ۲۵ اردیبهشت ۹۰ | ۱۴:۰۵

روایت برزخ

یکی از موارد غالبا مغفول در نگارش و اجرای نمایش‎‎های مذهبی، بحث مخاطب‎شناسی و نیز لحاظ کردن پارامتر‎های تأثیرگذار در زمینه جذب مخاطب است. پارامتر‎هایی که از جذابیت متن و انتخاب عوامل، تا اجرای حرفه‎ای و تبلیغ مناسب را شامل می‎شود. در این بین انگشت‎شمارند آثاری که در زمینه برقراري ارتباط با مخاطب توفیق يافته و نیز توأمان از نظر محتوایی قابلیت قرار گرفتن در مقام الگو برای آثار مشابه را می‎یابند.


امید صبوری

«شعله در زمهریر» که در سال‎‎های 87 و 88 لقب پرمخاطب‎ترین اثر نمایشی را به‎خود اختصاص داده بود، با بازنویسی جدید، در سال 90 هم با استقبال خوب مخاطبان روبه‎رو شد.

یکی از موارد غالبا مغفول در نگارش و اجرای نمایش‎‎های مذهبی، بحث مخاطب‎شناسی و نیز لحاظ کردن پارامتر‎های تأثیرگذار در زمینه جذب مخاطب است. پارامتر‎هایی که از جذابیت متن و انتخاب عوامل، تا اجرای حرفه‎ای و تبلیغ مناسب را شامل می‎شود. در این بین انگشت‎شمارند آثاری که در زمینه برقراري ارتباط با مخاطب توفیق يافته و نیز توأمان از نظر محتوایی قابلیت قرار گرفتن در مقام الگو برای آثار مشابه را می‎یابند. «شعله در زمهریر» یکی از این نمونه‎هاست، نمایشی که هم از نظر محتوا و هم در اجرا، اتفاقی متفاوت در عرصه تئاتر مذهبی را رقم زده و امسال در حالی روی صحنه رفته است که برای سومین سال پیاپی، عنوان پرمخاطب‎ترین نمایش مذهبی را از آن خود کرده است. آن‎چه در این مختصر خواهید خواند مروری است بر شکل‎گیری گروه عوامل و اجرای عمومی این نمایش.

درباره گروه «تراب»
همه‎چیز از سال 1372 آغار شد. سالی که برای نخستین‎بار جمعی از دانش‎آموزان مدرسه علوی تهران، با حضور در دوره‎‎هاي آموزشی تئاتر با يكديگر هم‎مسیر شدند و پایه‎گذار یکی از فعال‎ترین گروه‎‎های تئاتر با علقه زنده نگه‎داشتن جریان «تئاتر مذهبی» در ایران شدند: «گروه تراب». حدیث خونین، در کمند یاد، سقوط پرواز، دهر، پرواز 72، فرات، آینه مسیح، صبر سرخ و… هر یک تلاشی جمعی از این گروه برای به ثبت رساندن نمایش مذهبی و نیز انتقال مفاهیم دینی بر بستر تئاتر و هنر نمایشی محسوب می‎شود. سال 86 اما اتفاقی رخ داد که سبب شد این گروه یک گام اساسی در زمینه مطرح شدن در عرصه حرفه‎ای تئاتر کشور بردارد. به‎رغم تمام مشکلاتی که تا آن سال اعضای گروه تراب برای در اختیار داشتن سالن نمایشی مناسب داشتند، آن سال دکتر ایمانی خوشخو که عهده‎دار معاونت هنری وزارت فرهنگ و ارشاد بود، به‎طور اتفاقی در سالن فردوسی نمایش «شعله در زمهریر» را می‎بیند، می‎پسندد و پیشنهاد اجرای آن در تالار وحدت را مطرح می‎کند. بعد‎ها این نمایش با کسب عنوان «پرمخاطب‎ترین نمایش سال» مهر تأییدی بر پسند آقای معاون زد. گروه «تراب» دیگر به یکی از گروه‎‎های فعال و در عین‎حال تأثیرگذار عرصه تئاتر کشور بدل شده است. اجرای آثاری چون «سقوط پرواز»، «به خواب من هم بیا» و «کلید» از خبرساز‎ترین فعالیت‎‎های این گروه در سال‎‎های اخیر محسوب می‎شود.

«شعله در زمهریر» از چه می‎گوید؟
«گروه ما به‎دنبال سالن‎‎های مشهور و بزرگ برای اجرا نیست، چراکه در دانشگاه تهران به‎خوبی کار می‎کنیم. نمایش «شعله در زمهریر» نیز در تالار وحدت اجرا شد که مورد توجه قرار گرفته است و به گروه پیشنهاد دادند تا این نمایش در تالار اصلی اجرا شود.» این بخشی از اظهارات محمدرضا مداحیان، کارگردان نمایش «شعله در زمهریر» است؛ تازه‎ترین اثر گروه فرهنگی و هنری تراب که نگارش آن برعهده یاسین حجازی بوده است. این نمایش، داستان ناامیدی نسل امروز است و در روایت خود، داستانِ برزخِ خواصی را به تصویر می‎کشد که منجر به شهادت بانوی دو عالم شده‎اند و از سوی دیگر شخصیتی ایرانی در آن نمایش‎داده می‎شود که در انتظار پیدا کردن حلقه گمشده زندگی معنوی خود است. او به‎دنبال تمسک به اهل‎بیت می‎خواهد خود را از ورطه عذاب و تاریکی برزخ برهاند. «شعله در زمهریر» که در سال‎‎های 87 و 88 لقب پرمخاطب‎ترین اثر نمایشی را به‎خود اختصاص داده بود، با بازنویسی جدید، در سال 90 هم با استقبال خوب مخاطبان روبه‎رو شد. «شعله در زمهریر» به‎کارگردانی محمد‎رضا مداحیان به‎روی صحنه رفته و در آن علیرضا مهران، روزبه اختری، ابوالفضل حاج علیخانی، حسین شفیعی، بهرام افشاری و مجید خضری به ایفای نقش می‎پردازند. همچنین بازنویسی نمایشنامه را ناصر کریمی بر عهده داشته و بهرنگ قدرتی، آهنگ‎سازی و نوید فرح مرزی، طراحی صحنه، لباس و گریم را انجام داده است.
محتوا و روایت جدید

نکته جالب درباره این نمایش این‎که محتوا و روایت در هر سال به‎روز می‎شود و بر همین اساس کلیت کار همواره طراوت خود را حفظ کرده و برای مخاطبان جذاب می‎ماند. مداحیان، خود در آستانه آغاز اجرای «شعله در زمهریر» در سال جدید با اشاره به این‎که می‎توانستیم نمایش «شعله در زمهریر» را با نام دیگری هم به‎روی صحنه ببریم، گفته بود: «این نمایش از لحاظ متنی به‎طور کامل تغییر پیدا کرده است و اساسا محتوای نمایش نیز متحول شده، اما قالب اجرایی آن تغییر نکرده است.» مداحیان تصریح می‎کند: «سعی ما بر این بود تا تمرکز گروه را به‎سمت یک کار قوی سوق دهیم، اما به‎دلیل نبود زمان کافی، تصمیم گرفتیم بار دیگر «شعله در زمهریر» را به‎روی صحنه ببریم. این کارگردان مي‎افزايد: «به‎دلیل این‎که نام «شعله در زمهریر» از جلوه‎‎های خاصی برای جذب مخاطب برخوردار است از این نام استفاده کردیم.» مداحیان با اشاره به این‎که در این نمایش همه قواعد حرفه‎ای حفظ شده، تأکید دارد: «با توجه به این‎که فعالیت گروه ما در ژانر مذهبی است، از برپایی هیأت روی صحنه به‎شدت خودداری می‎کنیم و دغدغه گروه، اجرای یک کار مذهبی مطابق با اصول تئاتري است، نباید نمایش‎‎های مذهبی را خارج از بدنه تئاتر تلقی کرد، زیرا ما یک نمایش تئاتر را به‎روی صحنه می‎آوریم.»

ثبت نظر

نام:
رایانامه: (اختیاری)

متن: