چهارشنبه ۱۴ خرداد ۱۳۹۹
یکشنبه ۲۵ دی ۹۰ | ۱۶:۴۵

از مای‌بیبی تا ایزی‌لایف

جواد حق‌گو

سیاست رسانه ای قدرتهای بزرگ برای ترویج ادبیات غیر بومی در سرزمینهای دیگر ازجمله ترفندهای بسط قدرت جهانی در قالب امپریالیسم نوین است. سایبرنتیك ازجمله دانشهاییست كه به بهترین وجه ممكن مبانی تئوریك این امر را تبیین نموده است.


جواد حق‌گو

آفات متعدد رواج واژگان و عبارات غیرپارسی و بیگانه در زبان پارسی تاكنون از جهات گوناگون مورد نقد و بررسی قرار گرفته است تا بدانجا كه فرهنگستانی اختصاصی به نام زبان و ادب فارسی برای «حفظ قوّت و اصالت زبان فارسی»، «پروردن زبانی مهذّب و رسا» برای بیان اندیشه‌ها، «رواج زبان و ادب فارسی»، و «ایجاد نشاط و بالندگی در زبان فارسی» تشكیل شده‌است. پیرامون آثار تبعی چنین وضعیتی اندیشه های گوناگون تولیدشده و به نمونه های متعدد تاریخی چون هندوستان و تركیه نیز استناد گردیده و می گردد. سیاست رسانه ای قدرتهای بزرگ برای ترویج ادبیات غیر بومی در سرزمینهای دیگر ازجمله ترفندهای بسط قدرت جهانی در قالب امپریالیسم نوین است. سایبرنتیك ازجمله دانشهاییست كه به بهترین وجه ممكن مبانی تئوریك این امر را تبیین نموده است.

سیبرنتیك از واژه یونانی كوبرنان  به‌معنی هدایت، راهبری و اداره كردن آمده است و درباره مكانیسم‌ها  و دینامیسم‌های ارتباطات، اطلاعات و كنترل (نظارت) در هستی موجودات بحث می‌كند.» در سایبرنتیك نوعی ارتباط بین انسان، كار و ماشین مطرح است. در گذشته، اصطلاح كوبرنان در مورد علم حكومت، وسایل و فنون آن به كار برده می‌شده است.[۱]

نوربرت وینر در سال 1947 كتابی نوشت و آن را «سیبرنتیك یا كنترل ارتباطات در حیوان و ماشین» نام نهاد؛ زیرا به زعم وی، سیبرنتیك، علم كنترل و ارتباط اطلاعات در مكانیسم‌ها، ارگانیسم‌ها و جامعه‌ها است. سیبرنتیك دانشی عام، برای همه علوم و معارف عرضه‌شده، است و محدوده خاصی ندارد؛ از جمله الكترونیك، فیزیك، شیمی، اقتصاد، سیاست، جامعه‌شناسی و …، برای همه آن‌ها دستورالعمل و روش كلی و قابل كنترل ارائه می‌دهد. در سیبرنتیك برخلاف پاره‌ای علوم، كه جهان را متشكل از ماده و انرژی صرف تلقی می‌كنند، به اصل بسیار مهم و عدول‌ناپذیر دیگر تأكید می‌گردد و آن ارتباطات و تبادل اطلاعات است. در سیبرنتیك، همچنین توجه می‌شود كه “ماده و انرژی” بر اثر انتقال اطلاعات و جریان ارتباطات، دارای معنا، جهت و حركت هستند وگرنه پدیده‌های انتزاعی و غیر قابل‌شناخت خواهند بود. فضای روانی–خیالی؛ كه در آن، افكار، مجذوب توهمی رویاگونه می‌شود و دنیای مفهومی تعاملات شبكه‌ای‌شده بین افراد و آفریده‌های معنوی‌شان و هر چیز همراه، با چنین شبكه‌های و تعاملاتی ازجمله نشانه های سایبرنتیك است.

سیبرنتیك، زیركانه چند و چون فعل و انفعالات و تأثیر فنون و تكنولوژی پیشرفته از یك‌سو و ارتباط آن با انسان اجتماعی از سوی دیگر را تصویر می‌نماید و محقق را به سمت قوانین، هدایت می‌كند. سیبرنتیك در مورد جامعه و امور اجتماعی می‌گوید: انرژی و نظم و نظام از هیچ، به‌وجود نمی‌آید، بلكه منابع اساسی لایتناهی، این‌ها را در اختیار می‌گذارد؛ تا سیستم‌ها، از طریق نظارت درونی خود، از منابع بیرونی برخوردار گردند. اگر این منابع اساسی، فقط به درون سیستم اكتفا كند، سیستم بسته خواهد شد؛ زیرا از سازمان‌دهی بهره‌مند نیست و آنتروپی تغییر نكرده و در نتیجه دریافت انرژی و نظم، مختل خواهد شد.[۲]

همانگونه كه پیداست پیوند میان انسان و رسانه به عنوان تجلی پیوند انسان و ماشین آثار و پیامدهای بی بدیلی را بر نوع نگاه انسان اجتماعی گذارده است. كاربرد واژگان بیگانه آنهم ازسوی رسانه ملی به عنوان متولی اصلی فرهنگسازی و القاء فرهنگ صحیح اسلامی و ایرانی در جامعه ایرانی بی تردید و با گذشت زمان بستر شكل گیری اذهانی غیربومی را كه تنها در قالب مدل زندگی غیرپارسی اندیشیده و عمل می نماید را مهیا خواهد نمود. موج آغاز شده در تبلیغات رسانه ملی كه گویی هدف و شاخصی چون پول و منفعت مادی را برای ارزیابی سره از ناسره قرار نداده است درصورت استمرار تاثیرات مطلوبی را بر فرهنگ جامعه ایرانی نخواهد گذاشت. پس از خدمات متعدد رسانه ملی در ترویج انواع چیپس، پفك، محصولات شركتهای چند ملیتی و . . . اینك این رسانه گام در اصلاح اصطلاحات نامانوس ادبیات پارسی نموده و مسیر زندگی كودك ایرانی را از بدو تولد تا واپسین روزهای حیات با واژگان و مفاهیم خوش آهنگ و زیبایی چون مای بی بی، مرسی، مولفیكس، ایزی لایف و… مشخص می نماید.

۱. محمد آراسته‌خو، نقد و نگرش بر فرهنگ اصطلاحات علمی و اجتماعی تهران: چاپخش، چاپ اول، ص648.
۲. نوربرت وینر، استفاده انسانی از انسان‌ها، سیبرنتیك و جامعه، مهرداد ارجمند، تهران: شركت سهامی، 1372، ص21.

ثبت نظر

نام:
رایانامه: (اختیاری)

متن: