دوشنبه ۱۱ فروردین ۱۳۹۹
پنج شنبه ۲۰ بهمن ۹۰ | ۰۹:۰۰
پايه های فكری تقريب

تقریب برپایه اصول مشترک، اخوت اسلامی و مصالح امت اسلامی

آیت‌الله تسخیری

تعدد مذاهب به طور طبيعي نشان از اختلاف مسلمانان در پاره ای از باورهاي كلامي و فقهي دارد. كه اين نتيجه طبيعي آزادی اجتهاد واختلاف انسانها در برداشتهاي فكري تحت تأثير ظروف و شرايط تربيتي است. ولي نبايد فراموش كرد كه اصول اعتقادی، كلامي، فقهي واخلاقي ما وجه اشتراك بسيار دارد. برخي از علما مشتركات را تا 95 درصد در امور فقهي وحتي اعتقادی برآورد مي كنند. اين امر در مورد امور اخلاقي تقريباً به صد در صد مي رسد.


آیت‌الله تسخیری- دعوت به تقریب مذاهب بر پایه‌ها واصول فکری متعددی مبتنی است که همه ریشه در کتاب وسنت دارد و یا از پشتوانه رعایت مصالح امت که امری مورد پذیرش عقلا است برخوردار می‌باشد، برخی از این مبانی عبارت‌اند از:

۱ ـ اصول مشترک

تعدد مذاهب به طور طبیعی نشان از اختلاف مسلمانان در پاره‌ای از باورهای کلامی و فقهی دارد. که این نتیجه طبیعی آزادی اجتهاد واختلاف انسان‌ها در برداشتهای فکری تحت تأثیر ظروف و شرایط تربیتی است. ولی نباید فراموش کرد که اصول اعتقادی، کلامی، فقهی واخلاقی ما وجه اشتراک بسیار دارد. برخی از علما مشترکات را تا ۹۵ درصد در امور فقهی وحتی اعتقادی برآورد می‌کنند. این امر در مورد امور اخلاقی تقریباً به صد در صد می‌رسد.

در اصول و پایه‌های عقیدتی، ایمان به خداوند متعال، صفات الهی، ارسال رسل، انزال کتب، بهشت، جهنم، جزای اعمال و… ونیز ضروریات شریعت از نماز و روزه وقبله، حج و زکات و امر به معروف و نهی از منکر همه یک نوع می‌اندیشیم و باور داریم. اختلاف، در فروع و شاخه‌های این مسائل است: مثل توحید صفات، حدود عصمت، اجزای وضو و… تکیه بر اصول و عناصر مشترک در عقیده و عمل از ارکان وحدت اسلامی و تقریب مذاهب است.

۲ ـ اصل وحدت

اصل وحدت مسلمانان وامت واحده بودن آنان ریشه در قرآن و سنت نبوی وسیره ائمه مسلمین دارد. گذشته از آیات فراوان و روایات بسیار که ضرورتی برای ذکر و تکرار آن نمی‌بینیم سیرة امیرالمؤمنین وائمه معصومین علیهم صلوات اله اجمعین الگوی عملی ولازم الاتباع ما است.

امیر المؤمنین با اینکه بطور قطع خلافت را حق خود می‌دانست اما می‌فرمود:

«فلما مضى علیه السلام تنازع المسلمون الامر من بعده. فو الله ما کان یلقى فی روعى ولا یخطر ببالی ان العرب تزعج هذا الامر من بعده ـ صلى الله علیه و آله وسلم ـ عن اهل بیته ولا انهم منحوه عنی من بعده. فما راعنى الا انثیال الناس على فلان یبایعونه فامسکت یدى حتى رأیت راجعة الناس قد رجعت عن الاسلام یدعون الى محق دین محمد ـ صلى آلله علیه وآله وسلم ـ فخشیت ان لم انصر الاسلام واهله ان ارى فیه ثلما او هدما تکون المصیبة به على اعظم من فوت ولایتکم التی انما هی متاع ایام قلائل، یزول منها ماکان، کما یزول السراب، او کما یتقشع السحاب فنهضت فی تلک الاحداث حتى زاح الباطل وزهق واطمأن الدین وتنهنه»

والبته که آن حضرت در تمامی مدت خلافت خلفا بر بیعتش وفادار بود. خیرخواهی جامعة اسلامی، نصیحت خلفا، ارائه مشورت صادقانه به آن‌ها، اجازه به اصحاب و یارانش برای تصدی منصبهای حکومتی و کمک به خلفا و… همه نشان از تقدم مصالح عامه بر منافع شخصی بود.

این شیوه در سیرة فرزندان آن حضرت امام مجتبى و امام حسین و نیز امام چهارم زین العابدین و امام باقر علیهم السلام ادامه یافت. دعای امام چهارم برای اهل ثغور در صحیفه طیبه‌اش و نیز کمک امام باقر به دولت اموی در امر ایجاد سکه رایج اسلامی گواه این امر است.

۳ ـ اصل اخوت و برادری بین مسلمانان

شیوه رفتار ائمة معصومین با مخالفین وسفارش‌هایشان به شیعیان برای حسن همزیستی و حفظ روابط برادرانه بیشتر از آن است که در این مختصر بگنجد ولی از باب نمونه به چند حدیث شریف این گفتار را متبرک می‌سازم.

ـ عن ابی عبدالله (علیه السلام) انه قال: من صلی معهم فی الصف الاول کان کمن صلى خلف رسول الله (صلى الله علیه وآله) فی الصف الاول (وسائل، ج ۸، باب ۵، ص ۲۹۹)

ـ وعنه علیه السلام: اوصیکم بتقوى الله عزوجل ولا تحملوا الناس على اکتافکم فتذلوا ان الله تبارک وتعالى یقول فی کتابه «وقولوا للناس حسنا» ثم قال: عودوا مرضاهم واشهدوا جنائزهم. واشهدوا لهم وعلیهم، وصلوا معهم فی مساجدهم (وسائل، ج ۸، باب ۵، ح ۸، ص ۳۰۱)

و عن معاویة ابن وهب قال: قلت له: کیف ینبغی لنا ان نصنع فیما بیننا وبین قومنا بین خطائنا من الناس ممن لیسوا على امرنا؟ قال تنظرون الى ائمتکم الذین تقتدون بهم فتصنعون ما یصنعون، فوالله انهم لیعودون مرضاهم ویشهدون جنائزهم ویقیمون الشهادة لهم وعلیهم ویؤدون الامانة الیهم.

۴ ـ مصالح عالیه امت اسلامی

شکی نیست که شیوه رفتاری امیرمؤمنان با خلفای هم عصر خویش ونیز سفارشات ائمه معصومین علیهم السلام به شیعیان علاوه بر همه ریشه‌های قرآنی مبتنی بر یک اصل اساسی بوده و آن تقدم مصالح امت اسلام بر مصالح ومنافع شخصی، گروهی وحتی مذهبی. امروزه نیز که تهاجم و تکالب استکبار بر امت اسلام سراسر جهان اسلام از شرق آسیا تا غرب افریقا و در خود آمریکا و اروپا اقلیت‌های اسلامی را فرا گرفته و به اصطلاح دشمن بیخ گوش ما در کمین نشسته قطعا مصلحت ما در ائتلاف، ترک منارعه، همکاری وتعاون است نه در اختلاف و تنازع و خرده گیری از یکدیگر. این شیوه‌ای است که بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران حضرت امام خمینی قدس الله نفسه الزکیة پیوسته به آن سفارش می‌فرمودند و در فتاوای ایشان مخصوصا پیرامون احکام حج، نماز جماعت و… پایبندی به آن کاملا آشکار و روشن است.

ثبت نظر

نام:
رایانامه: (اختیاری)

متن: